Chuyển đổi số – cụm từ nghe quen nhưng lại khiến nhiều doanh nghiệp phải trả giá đắt. Không ít công ty nghĩ rằng chỉ cần thuê một đơn vị công nghệ về tư vấn là đủ, nhưng thực tế, chuyển đổi số là một hành trình dài, đòi hỏi tư duy chiến lược, thay đổi văn hóa doanh nghiệp và đầu tư bài bản. Đây là quá trình phức tạp mang lại cả cơ hội lẫn thách thức cho các doanh nghiệp truyền thống tại Việt Nam.
Bài học từ những doanh nghiệp thành công
Thế Giới Di Động – Câu chuyện từ cửa hàng đến hệ sinh thái số
Từ một chuỗi cửa hàng bán lẻ điện thoại, Thế Giới Di Động (MWG) đã trở thành một trong những ví dụ điển hình về chuyển đổi số thành công tại Việt Nam. Doanh nghiệp này không chỉ áp dụng công nghệ để bán hàng trực tuyến, mà còn xây dựng trải nghiệm khách hàng đa kênh (omnichannel) mượt mà.
Họ đầu tư mạnh vào thương mại điện tử, phát triển website và ứng dụng di động, tích hợp thanh toán không tiền mặt, và dùng dữ liệu lớn để phân tích hành vi mua sắm, từ đó cá nhân hóa dịch vụ. Cùng lúc đó, hệ thống ERP được triển khai giúp quản lý hơn 1.000 cửa hàng trên toàn quốc, đồng bộ dữ liệu tồn kho, đơn hàng và logistics.
Kết quả của chiến lược này thể hiện rõ: doanh thu online chiếm hơn 20% tổng doanh thu, đạt gần 140.000 tỷ đồng năm 2023. MWG trở thành minh chứng rằng chuyển đổi số không chỉ là áp dụng công nghệ, mà là cách tư duy lại toàn bộ mô hình vận hành và lấy khách hàng làm trung tâm.
Vinamilk – Từ trang trại đến khách hàng bằng công nghệ 4.0
Là một doanh nghiệp sản xuất truyền thống, Vinamilk đã hiểu rằng nếu không thay đổi, họ sẽ bị các đối thủ quốc tế vượt mặt. Bước vào kỷ nguyên chuyển đổi số, Vinamilk đầu tư số hóa chuỗi cung ứng từ trang trại đến phân phối, ứng dụng IoT trong quản lý sản xuất và dùng robot tự động trong dây chuyền nhà máy.
Không dừng lại ở đó, Vinamilk mở rộng kênh bán hàng trực tuyến và triển khai các chiến dịch marketing số nhằm tiếp cận khách hàng trẻ. Nhờ đó, năng suất tăng 30%, chi phí giảm đáng kể, doanh thu 2023 đạt hơn 62.000 tỷ đồng và sản phẩm được xuất khẩu sang hơn 60 quốc gia.
Bài học ở đây là: chuyển đổi số toàn diện đòi hỏi doanh nghiệp phải đi từ sản xuất, quản trị đến truyền thông – không chỉ ở một bộ phận riêng lẻ. Vinamilk cũng cho thấy, việc lựa chọn công nghệ phù hợp với ngành nghề cốt lõi mới là chìa khóa để thành công.
Bài học từ những thất bại đau đớn
Taxi truyền thống – Khi chậm thích nghi đồng nghĩa với bị loại bỏ
Cách đây hơn mười năm, taxi truyền thống từng là “ông vua” trên đường phố Việt Nam. Nhưng khi Uber và Grab xuất hiện, mô hình cũ nhanh chóng sụp đổ. Lý do không nằm ở công nghệ quá cao siêu, mà ở tư duy chậm thay đổi.
Các hãng taxi Việt vẫn phụ thuộc vào tổng đài, giao dịch tiền mặt, và không đầu tư vào trải nghiệm người dùng. Trong khi đó, Grab và Uber cho phép khách hàng đặt xe nhanh, thanh toán tiện lợi và theo dõi hành trình. Hệ quả là thị phần taxi truyền thống giảm từ 70% xuống còn dưới 20% chỉ trong vài năm.
Bài học rõ ràng: chậm chuyển đổi số là tự loại mình khỏi cuộc chơi. Khi khách hàng thay đổi, doanh nghiệp không thể giữ tư duy cũ mà mong có kết quả mới.
Doanh nghiệp dệt may nhỏ – Khi công nghệ không đi cùng con người
Trong ngành dệt may, nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn vận hành theo cách truyền thống: phụ thuộc vào đơn hàng xuất khẩu thủ công, không có nền tảng thương mại điện tử và chưa đầu tư đúng mức cho công nghệ.
Việc không chuyển đổi số khiến họ mất lợi thế cạnh tranh vào tay các đối thủ từ Bangladesh hay Ấn Độ – những nước đã số hóa chuỗi cung ứng từ sớm. Không chỉ vậy, nhiều công ty đầu tư sai hướng, mua phần mềm tốn kém nhưng không đào tạo nhân sự, dẫn đến công nghệ bị “bỏ xó”.
Kết quả là doanh thu giảm, đơn hàng mất, lợi nhuận sụt mạnh. Câu chuyện dệt may nhắc chúng ta rằng công nghệ không phải là tất cả, nếu thiếu chiến lược, thiếu con người biết vận hành, chuyển đổi số sẽ thất bại.
Nguy cơ của doanh nghiệp nếu không chuyển đổi số
Trong bối cảnh kinh tế số Việt Nam dự kiến đạt 52 tỷ USD vào năm 2025, những doanh nghiệp đứng ngoài chuyển đổi số đang tự đặt mình vào rủi ro lớn. Họ sẽ phải đối mặt với 5 nguy cơ chính:
Thứ nhất, mất khả năng cạnh tranh. Các cửa hàng truyền thống không có website hoặc ứng dụng sẽ bị vượt mặt bởi các sàn thương mại điện tử như Shopee hay Lazada.
Thứ hai, doanh thu và lợi nhuận suy giảm. Các nhà sản xuất không áp dụng tự động hóa sẽ có chi phí cao hơn, khó cạnh tranh về giá.
Thứ ba, mất khách hàng và thị phần. Khi trải nghiệm số hóa tốt hơn, khách hàng sẽ chọn đối thủ. Taxi truyền thống là ví dụ rõ nhất: Grab hiện chiếm hơn 70% thị phần gọi xe tại Việt Nam.
Thứ tư, khó quản lý và mở rộng. Doanh nghiệp không dùng hệ thống quản trị (ERP, CRM) sẽ gặp lỗi, chậm trễ, khó nhân rộng quy mô.
Và cuối cùng, bị tụt hậu trong xu hướng toàn cầu. Khi thế giới bước vào kỷ nguyên AI, blockchain và IoT, doanh nghiệp không số hóa sẽ không thể gia nhập chuỗi cung ứng quốc tế – nơi mà đối tác như Apple hay Tesla đòi hỏi dữ liệu minh bạch.
Bài học cuối cùng: Chuyển đổi số là hành trình sống còn
Nhìn từ những thành công như Thế Giới Di Động hay Vinamilk, có thể thấy chuyển đổi số không chỉ là công nghệ – đó là tư duy kinh doanh mới. Doanh nghiệp cần tầm nhìn, đầu tư đúng lúc, và lấy khách hàng làm trung tâm.
Ngược lại, thất bại của taxi truyền thống hay các doanh nghiệp dệt may nhỏ là lời cảnh báo: chậm đổi mới đồng nghĩa với tự loại mình khỏi thị trường. Trong nền kinh tế số đang bùng nổ, chuyển đổi số không còn là lựa chọn – mà là điều kiện sống còn.
Xem thêm: Marketing 6.0 và xu hướng ứng dụng công nghệ nhân văn
