Chủ đề của Báo cáo e-Conomy SEA 2025 đã nêu bật một thông điệp rõ ràng: nền kinh tế số khu vực đang chuyển mình “Từ Thập kỷ Kỹ thuật số đến Thực tế AI” (From Digital Decade to AI Reality). Trí tuệ nhân tạo không còn là một khái niệm tương lai xa vời, mà đã trở thành một lực lượng định hình thực tế kinh doanh và hành vi người dùng hàng ngày. Đáng chú ý, Đông Nam Á đang nổi lên như một điểm nóng toàn cầu, với mức độ quan tâm đến các chủ đề AI của người dùng cao gấp 3 lần mức trung bình của thế giới.
Sự hào hứng này tạo ra một lực đẩy mạnh mẽ từ thị trường, buộc các doanh nghiệp phải hành động. Bài viết này sẽ phân tích sâu về thực trạng ứng dụng AI tại Đông Nam Á dựa trên dữ liệu mới nhất, từ việc người dùng đón nhận công nghệ, cách doanh nghiệp tiên phong tạo ra lợi nhuận, đến những rào cản đặc thù của khu vực mà mọi nhà lãnh đạo cần phải thấu hiểu.
Người dùng Đông Nam Á dẫn đầu toàn cầu về sự quan tâm ứng dụng AI
Khác biệt lớn nhất của Đông Nam Á so với nhiều khu vực khác chính là sự chủ động đón nhận AI từ phía người dùng. Họ không chỉ tò mò mà còn tích cực tìm kiếm và tích hợp các công cụ AI vào đời sống.
Dữ liệu từ báo cáo cho thấy một con số ấn tượng: 75% người dùng trong khu vực thừa nhận rằng các tính năng do AI hỗ trợ (như chatbot, dịch thuật) đã giúp họ khám phá nội dung mới một cách dễ dàng hơn. Động lực lớn nhất thúc đẩy hành vi này là “tiết kiệm thời gian”, với 45% người dùng xác nhận đây là lý do chính họ sử dụng AI.
Sự sẵn sàng này không chỉ dừng lại ở tiêu dùng cá nhân mà còn lan tỏa mạnh mẽ đến lực lượng lao động. Báo cáo chỉ ra rằng có tới 79% người lao động tại Đông Nam Á đã tự mình học cách sử dụng AI, một tỷ lệ cao đáng kinh ngạc cho thấy sự chủ động nâng cấp kỹ năng. Sự chủ động đồng bộ từ cả người tiêu dùng và người lao động tạo ra một thị trường lý tưởng, một “mảnh đất màu mỡ” cho các mô hình ứng dụng AI tại Đông Nam Á.
Hành vi này đang định hình lại cả hành trình khách hàng. AI đang thay đổi cách chúng ta tìm kiếm, chuyển dịch mô hình từ “tìm kiếm” (search) truyền thống sang “khám phá” (discovery). Người dùng bắt đầu đặt những câu hỏi dài hơn, phức tạp hơn, đòi hỏi các công cụ AI phải đưa ra câu trả lời tổng hợp thay vì một danh sách liên kết xanh. Điều này tạo ra những điểm chạm hoàn toàn mới, buộc các nhà tiếp thị phải suy nghĩ lại về chiến lược nội dung và cách thức phát triển ứng dụng AI tại Đông Nam Á để thu hút khách hàng.
Ứng dụng AI tại Đông Nam Á trong Doanh nghiệp: Từ Thí điểm đến Lợi nhuận
Nếu người dùng đang háo hức, thì các doanh nghiệp tiên phong đã bắt đầu gặt hái “quả ngọt”. Giai đoạn thử nghiệm (pilot) AI đơn lẻ đã qua. Giờ là lúc các công ty hàng đầu chứng minh lợi tức đầu tư (ROI) thực tế. Báo cáo e-Conomy SEA 2025 chỉ rõ 60% các doanh nghiệp sớm áp dụng Gen AI đã ghi nhận sự tăng trưởng kinh doanh rõ rệt.
Các case study điển hình trong báo cáo đã chứng minh hiệu quả của việc ứng dụng AI tại Đông Nam Á. Ngân hàng DBS (Singapore) là một ví dụ xuất sắc, họ đã triển khai 1.500 mô hình AI trên 370 trường hợp sử dụng khác nhau , tạo ra 370 triệu USD giá trị kinh doanh và tiết kiệm chi phí chỉ riêng trong năm 2023.
Một ví dụ khác là Grab, một siêu ứng dụng quen thuộc với người dùng khu vực. Công cụ “AI Driver Companion” (Trợ lý AI cho tài xế) của họ đang được hơn 250.000 tài xế sử dụng hàng tuần. Ứng dụng AI tại Đông Nam Á này không chỉ là một tính năng thú vị, nó trực tiếp giúp các tài xế tăng thu nhập hàng ngày lên đến 10-20% thông qua việc tối ưu hóa lộ trình và gợi ý các khu vực có nhu cầu cao. Những con số này khẳng định rằng ứng dụng AI tại Đông Nam Á không còn là lý thuyết, mà đang là một công cụ tối ưu hóa vận hành và tạo ra lợi nhuận vô cùng mạnh mẽ.
Dòng vốn đầu tư “thông minh” đổ vào hệ sinh thái AI
Nơi nào có người dùng và lợi nhuận, nơi đó có dòng vốn đầu tư. Sự hào hứng của thị trường được phản ánh rõ nét qua các con số đầu tư mạo hiểm (VC). Báo cáo cho biết, khoảng 30% tổng số vốn đầu tư tư nhân trong 12 tháng qua đã được rót vào các startup liên quan đến AI. Đây là một tín hiệu cho thấy sự chuyển dịch chiến lược của dòng vốn “thông minh”.
Hệ sinh thái AI trong khu vực đang phát triển với tốc độ chóng mặt, với khoảng 700 startup AI đang hoạt động. Singapore hiện là “thủ phủ” AI không thể tranh cãi, là nơi đặt trụ sở của hơn 495 startup và thu hút phần lớn vốn đầu tư vào AI của khu vực. Việc các nhà đầu tư mạo hiểm tin tưởng rót vốn cho thấy họ nhìn thấy tiềm năng sinh lời bền vững từ các mô hình ứng dụng AI tại Đông Nam Á, thay vì chỉ tập trung vào các lĩnh vực truyền thống như thương mại điện tử hay giao vận.
3 Rào cản lớn nhất khi triển khai ứng dụng AI tại Đông Nam Á
Mặc dù bức tranh tổng thể rất tươi sáng, Báo cáo e-Conomy SEA 2025 cũng chỉ ra những thách thức thực tế, mang tính đặc thù của khu vực mà các doanh nghiệp đang phải đối mặt khi triển khai ứng dụng AI tại Đông Nam Á.
Đầu tiên là Bài toán ROI và Chi phí lao động. Đây là một rào cản độc đáo của Đông Nam Á. Với chi phí nhân công trung bình trong khu vực chỉ bằng khoảng 5% so với Mỹ, việc chứng minh lợi ích tài chính của việc tự động hóa trở nên khó khăn hơn. Doanh nghiệp không thể chỉ sao chép mô hình “thay thế” (replace) nhân sự như ở phương Tây. Thay vào đó, chiến lược ứng dụng AI tại Đông Nam Á phải tập trung vào “tăng cường” (augment) – tức là làm cho nhân viên hiện tại làm việc hiệu quả hơn, thông minh hơn.
Thứ hai là Khủng hoảng Lòng tin (Trust Imperative). Người dùng Đông Nam Á tuy nhiệt tình nhưng cũng rất thận trọng. Dữ liệu chỉ ra rằng có tới 3 trên 5 người dùng (khoảng 60%) vẫn muốn có “sự xác nhận cuối cùng của con người” (final human confirmation). Chỉ có 1 trên 5 người dùng (20%) hoàn toàn tin tưởng AI đưa ra quyết định tốt nhất cho họ. Điều này đặt ra yêu cầu bắt buộc về tính minh bạch và bảo mật, buộc các doanh nghiệp phải xây dựng lòng tin trước khi có thể mở rộng quy mô ứng dụng AI tại Đông Nam Á.
Thứ ba là Sự phân mảnh về Pháp lý. Đông Nam Á bao gồm 10 quốc gia với 10 khung pháp lý khác nhau về AI, chủ quyền dữ liệu và quyền riêng tư. Sự phân mảnh này tạo ra chi phí tuân thủ khổng lồ và sự không chắc chắn về mặt pháp lý, làm chậm đáng kể quá trình triển khai các ứng dụng AI tại Đông Nam Á trên quy mô toàn khu vực.
Xây dựng nền tảng: Hạ tầng và Pháp lý cho tương lai ứng dụng AI tại Đông Nam Á
May mắn thay, các quốc gia trong khu vực nhận thức rõ những rào cản này và đang hành động nhanh chóng để xây dựng nền móng cho tương lai.
Về mặt hạ tầng, Đông Nam Á đang trong một cuộc chạy đua xây dựng trung tâm dữ liệu. Báo cáo cho thấy khu vực này đang dẫn đầu APAC về tốc độ tăng trưởng công suất trung tâm dữ liệu, với dự kiến tăng trưởng 180% (thêm 4.620 MW công suất).
Trong khi Singapore đang đạt đến giới hạn về năng lượng, các thị trường lân cận như Malaysia (dự kiến tăng 350%) và Indonesia (dự kiến tăng 250%) đang nổi lên như những trung tâm hạ tầng mới. Cuộc đại xây dựng này là yếu tố bắt buộc để phục vụ các ứng dụng AI tại Đông Nam Á vốn đòi hỏi năng lực tính toán khổng lồ.
Về mặt pháp lý, khu vực cũng đã có bước tiến quan trọng khi ban hành “Hướng dẫn của ASEAN về Quản trị và Đạo đức AI” (ASEAN Guide on AI Governance and Ethics). Văn bản này cung cấp một khung khổ chung, giúp các quốc gia thành viên nhanh chóng chuyển từ giai đoạn “thăm dò” (Exploratory) sang “vận hành” (Operational) các quy định về AI, tạo ra sự ổn định và tin cậy cho các nhà đầu tư.
Ứng dụng AI tại Đông Nam Á là chìa khóa cạnh tranh bắt buộc
Báo cáo e-Conomy SEA 2025 đã khẳng định một điều không thể chối cãi: AI không còn là một lựa chọn “có thì tốt” (nice-to-have), nó là yêu cầu bắt buộc để cạnh tranh trong thập kỷ mới. Mọi chỉ số, từ hành vi của người tiêu dùng, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, đến dòng chảy của vốn đầu tư, đều đang xoay quanh AI.
Các doanh nghiệp không nhanh chóng tích hợp ứng dụng AI tại Đông Nam Á vào chiến lược cốt lõi của mình sẽ đối mặt với nguy cơ tụt hậu không thể cứu vãn. Cơ hội thuộc về những tổ chức biết cách sử dụng AI để tăng cường sức mạnh cho con người, tối ưu hóa quy trình và quan trọng nhất là xây dựng được lòng tin với khách hàng.
Để hiểu rõ hơn về bức tranh toàn cảnh của khu vực, hãy đọc bài phân tích tổng quan Báo cáo e-Conomy SEA 2025 và các bài viết chuyên sâu của chúng tôi về Xu hướng Video Commerce và Dịch vụ tài chính kỹ thuật số.
