Nếu như thế hệ Millennials (Gen Y) lớn lên cùng Google Search, thì Gen Z đang trưởng thành cùng với ChatGPT và Gemini. Chúng ta đang chứng kiến một cuộc chuyển giao quyền lực chưa từng có trong thói quen tìm kiếm và xử lý thông tin. Không còn là những dự báo xa vời, Gen Z sử dụng AI đã trở thành một hiện thực hiển nhiên, một kỹ năng sinh tồn trong kỷ nguyên số.
Dữ liệu từ báo cáo thị trường tháng 11/2025 cho thấy một sự “thống trị” tuyệt đối của giới trẻ: Nhóm tuổi 18-34 đang đóng góp tới 88% tổng lượng truy cập vào các website AI tại Việt Nam. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích hành vi, mục đích và những tác động to lớn khi Gen Z sử dụng AI để thay đổi luật chơi trong học tập và thị trường lao động.
Gen Z sử dụng AI như thế nào trong năm 2025?
Gen Z sử dụng AI không chỉ đơn thuần là dùng công cụ để giải trí, mà đã biến nó thành một trợ lý cá nhân đa năng. Xu hướng này thể hiện qua việc chuyển dịch từ tìm kiếm thụ động sang hỏi đáp chủ động, với 23% người dùng trẻ đã thay thế hoàn toàn công cụ tìm kiếm truyền thống bằng AI. Họ tận dụng AI để tối ưu hóa hiệu suất học tập, sáng tạo nội dung và giải quyết các vấn đề phức tạp với tần suất dày đặc hàng ngày.
Gen Z đang “thống trị” làn sóng AI
Để hiểu rõ quy mô của xu hướng Gen Z sử dụng AI, chúng ta cần nhìn vào những con số biết nói. Mặc dù nhóm tuổi 18-34 chỉ chiếm khoảng 62% tổng số người dùng trình duyệt Cốc Cốc, nhưng họ lại là nhóm tạo ra phần lớn lưu lượng truy cập (traffic) cho các công cụ trí tuệ nhân tạo.
Đặc biệt, nhóm học sinh – sinh viên và người mới đi làm (15-24 tuổi) là những “người dùng quyền lực” (power users). Khảo sát cho thấy 84% nhóm này sử dụng các công cụ AI hàng ngày hoặc hàng tuần – tỷ lệ cao nhất trong tất cả các nhóm tuổi và cao hơn 6% so với mức trung bình của thị trường. Điều này khẳng định rằng đối với người trẻ, việc Gen Z sử dụng AI đã trở thành một thói quen khó bỏ, giống như việc lướt mạng xã hội mỗi sáng.
Sự chênh lệch thế hệ này cho thấy Gen Z không hề e ngại công nghệ mới. Trong khi các thế hệ trước còn đang loay hoay với việc đăng ký tài khoản, thì Gen Z sử dụng AI để định hình lại cách thế giới vận hành.
Mục đích thực sự: Học tập, làm việc hay chỉ để “lười”?
Một định kiến phổ biến là giới trẻ dùng AI chỉ để “lười biếng”, gian lận trong thi cử hoặc chat cho vui. Tuy nhiên, dữ liệu thực tế đã phản bác quan điểm này. Cách Gen Z sử dụng AI thực dụng và thông minh hơn nhiều so với suy nghĩ của số đông.
Mục đích sử dụng AI phổ biến nhất của giới trẻ là tìm kiếm thông tin (65%) và giải quyết các vấn đề cụ thể (52%). Thay vì phải đọc hàng chục bài viết để tổng hợp kiến thức, họ yêu cầu AI tóm tắt và giải thích các khái niệm khó. Đây là cách Gen Z sử dụng AI để “hack” tốc độ học tập (learning curve).
Bên cạnh đó, 38% người dùng trẻ khai thác AI cho mục đích sáng tạo. Từ việc brainstorm ý tưởng marketing, viết code, cho đến thiết kế hình ảnh, Gen Z sử dụng AI như một người cộng sự (co-pilot) để mở rộng giới hạn sáng tạo của bản thân. Chỉ có một tỷ lệ nhỏ dùng AI thuần túy cho giải trí, chứng tỏ đây là công cụ năng suất thực sự chứ không phải đồ chơi công nghệ.
Sự khác biệt thú vị về giới tính trong cách Gen Z sử dụng AI
Khi phân tích sâu hơn về hành vi Gen Z sử dụng AI, chúng ta thấy một sự phân hóa thú vị giữa nam và nữ.
-
Nam giới – Những người tiên phong khám phá: Xét về tổng lượng truy cập, nam giới đang chiếm ưu thế với 62% thị phần. Nam giới Gen Z có xu hướng thích thử nghiệm nhiều công cụ mới lạ, mày mò các mô hình kỹ thuật phức tạp.
-
Nữ giới – Những người dùng trung thành: Tuy nhiên, nữ giới lại cho thấy mức độ gắn bó cực cao với các công cụ ngôn ngữ. Cụ thể, tỷ lệ nữ giới sử dụng ChatGPT thường xuyên lên tới 81%, cao hơn nam giới tới 10%.
Lý giải cho điều này, có thể thấy nữ giới Gen Z sử dụng AI nhiều hơn cho các tác vụ liên quan đến ngôn ngữ, giao tiếp và hỗ trợ cảm xúc – những lĩnh vực mà ChatGPT làm rất tốt. Thực tế, 18% người dùng tìm đến AI cho mục đích giao tiếp và cảm xúc, biến AI thành một người bạn tâm tình ảo.
Top công cụ AI được giới trẻ tin dùng nhất 2025
Thói quen Gen Z sử dụng AI gắn liền với những cái tên cụ thể nào? Cuộc đua công nghệ tại Việt Nam đang chứng kiến sự dẫn đầu của những “gã khổng lồ”.
-
ChatGPT: Vẫn là “vị vua không ngai” với 75% người dùng lựa chọn sử dụng thường xuyên. Giao diện đơn giản và khả năng đa nhiệm khiến nó trở thành công cụ mặc định mỗi khi Gen Z sử dụng AI.
-
Gemini: Đứng thứ hai với 43%. Với lợi thế hệ sinh thái Google, Gemini đang được sinh viên ưa chuộng để tra cứu thông tin học thuật.
-
Các công cụ chuyên biệt: Ngoài ra, Copilot (12%) và các trợ lý ảo tích hợp (21%) cũng đang dần chiếm được lòng tin.
Việc đa dạng hóa công cụ cho thấy Gen Z sử dụng AI rất linh hoạt (Multimodal). Họ không phụ thuộc vào một nền tảng duy nhất mà biết cách phối hợp các công cụ để đạt hiệu quả tối đa.
Cơ hội và Thách thức nghề nghiệp cho “Thế hệ AI”
Cách Gen Z sử dụng AI ngày nay sẽ quyết định vị thế của họ trên thị trường lao động ngày mai.
Cơ hội: Những nhân sự trẻ thành thạo kỹ năng điều khiển AI (Prompt Engineering) sẽ có lợi thế cạnh tranh khổng lồ. Họ có thể hoàn thành khối lượng công việc của 3 người trong thời gian của 1 người. Tư duy Gen Z sử dụng AI không phải là để AI làm thay, mà để AI làm cùng, giúp họ tập trung vào tư duy chiến lược.
Thách thức: Tuy nhiên, sự phụ thuộc quá mức cũng là một cái bẫy. Có tới 44% người dùng lo ngại AI đưa ra các quyết định sai lầm. Nếu Gen Z sử dụng AI một cách thụ động, tin tưởng tuyệt đối vào các câu trả lời mà không có tư duy phản biện (Critical Thinking), họ sẽ đánh mất khả năng tư duy độc lập. Nhà tuyển dụng trong tương lai sẽ không tìm người biết dùng AI, mà tìm người biết kiểm soát AI.
Kết luận
Làn sóng Gen Z sử dụng AI đang vẽ nên một bức tranh tương lai đầy sôi động cho thị trường Việt Nam. Họ là thế hệ bản địa số đầu tiên thực sự sống chung với trí tuệ nhân tạo, biến nó từ một công nghệ xa lạ thành hơi thở cuộc sống.
Đối với các nhà giáo dục và doanh nghiệp, việc thấu hiểu cách Gen Z sử dụng AI là chìa khóa để kết nối và thu hút nhân tài. Đừng cấm đoán, hãy hướng dẫn họ cách sử dụng có trách nhiệm. Bởi vì dù muốn hay không, cách Gen Z sử dụng AI hôm nay chính là cách thế giới vận hành ngày mai.
Xem thêm
Báo Cáo Toàn Cảnh Thị Trường AI Việt Nam 2025: Từ Trào Lưu Đến Xu Thế Tất Yếu
