VinaStrategy - Chiến Lược Doanh Nghiệp - Trang tin tổng hợp

https://vinastrategy.com

Đánh giá môi trường kinh doanh đủa thần cho hoạch định chiến lược

Nhiều khi chúng ta kinh doanh những lại mơ hồ về môi trường mình đang tham gia và không có đánh giá một cách nghiệm túc, bài bản. Chính việc đánh giá này giúp cho việc hoạch định đúng theo nhu cầu thị trường, phù hợp với nội bộ và khách hàng.
Đánh giá môi trường kinh doanh đủa thần cho hoạch định chiến lược

1. Môi trường kinh doanh của doanh nghiệp là gì?

Môi trường kinh doanh của doanh nghiệp là tập hợp các yếu tố bên ngoài và bên trong ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh, bao gồm các yếu tố kinh tế, xã hội, pháp lý, công nghệ, môi trường, và nội lực của chính doanh nghiệp. Môi trường kinh doanh được chia thành ba cấp độ chính:

  • Môi trường vĩ mô: Bao gồm các yếu tố bên ngoài mà doanh nghiệp không thể kiểm soát trực tiếp, như kinh tế, chính trị, xã hội, công nghệ, môi trường, và pháp lý.
  • Môi trường ngành (vi mô): Bao gồm các yếu tố liên quan trực tiếp đến ngành mà doanh nghiệp hoạt động, như đối thủ cạnh tranh, khách hàng, nhà cung cấp, và các sản phẩm thay thế.
  • Môi trường nội bộ: Bao gồm các yếu tố bên trong doanh nghiệp, như nguồn lực, văn hóa tổ chức, cơ cấu quản lý, và năng lực vận hành.

2. Các mô hình đánh giá môi trường kinh doanh của doanh nghiệp

Để đánh giá môi trường kinh doanh, các doanh nghiệp thường sử dụng các mô hình phân tích chuyên biệt nhằm nhận diện cơ hội, rủi ro, và năng lực nội tại. Dưới đây là các mô hình phổ biến cho từng cấp độ:

2.1. Cách đánh giá môi trường vĩ mô

Môi trường vĩ mô được đánh giá thông qua các yếu tố bên ngoài có tác động rộng đến doanh nghiệp. Mô hình phổ biến nhất là PESTEL:

  • Political (Chính trị): Xem xét các yếu tố như chính sách chính phủ, luật pháp, ổn định chính trị, và các hiệp định thương mại. Ví dụ: Tại Việt Nam, các hiệp định như EVFTA tạo cơ hội xuất khẩu nhưng cũng yêu cầu tuân thủ tiêu chuẩn cao hơn.
  • Economic (Kinh tế): Phân tích các yếu tố như tăng trưởng GDP, lạm phát, tỷ giá hối đoái, và lãi suất. Ví dụ: Lạm phát tăng có thể làm giảm sức mua của người tiêu dùng.
  • Social (Xã hội): Đánh giá xu hướng dân số, văn hóa, thói quen tiêu dùng. Ví dụ: Người tiêu dùng trẻ tại Việt Nam ngày càng ưu tiên sản phẩm bền vững.
  • Technological (Công nghệ): Xem xét các tiến bộ công nghệ, như AI, tự động hóa, hoặc thương mại điện tử. Ví dụ: Các công ty như Alibaba sử dụng AI để tăng tỷ lệ nhấp chuột quảng cáo.
  • Environmental (Môi trường): Phân tích các yếu tố như biến đổi khí hậu, quy định môi trường, và áp lực bền vững. Ví dụ: Doanh nghiệp phải tuân thủ quy định về giảm phát thải theo Nghị định 155/2016/NĐ-CP.
  • Legal (Pháp lý): Đánh giá các quy định pháp luật liên quan đến lao động, thuế, và bảo vệ người tiêu dùng. Ví dụ: Luật An ninh mạng tại Việt Nam ảnh hưởng đến các công ty công nghệ.

Cách thực hiện:

  • Thu thập dữ liệu từ các nguồn như báo cáo chính phủ, nghiên cứu thị trường, và báo cáo quốc tế.
  • Sử dụng ma trận PESTEL để phân loại và đánh giá mức độ tác động của từng yếu tố đến doanh nghiệp.
  • Xác định cơ hội (ví dụ: chính sách ưu đãi thuế) và rủi ro (ví dụ: biến động tỷ giá).

2.2. Cách đánh giá môi trường ngành

Môi trường ngành được đánh giá thông qua mô hình Five Forces (Năm lực lượng cạnh tranh) của Michael Porter, tập trung vào các yếu tố cạnh tranh trong ngành:

  • Cạnh tranh trong ngành: Mức độ cạnh tranh giữa các doanh nghiệp hiện tại. Ví dụ: Ngành TMĐT Việt Nam có sự cạnh tranh khốc liệt giữa Shopee, Lazada, và Tiki.
  • Mối đe dọa từ sản phẩm thay thế: Sự xuất hiện của các sản phẩm/dịch vụ thay thế. Ví dụ: Dịch vụ giao hàng nhanh thay thế cho các cửa hàng truyền thống.
  • Mối đe dọa từ đối thủ mới gia nhập: Rào cản gia nhập ngành, như vốn đầu tư hoặc quy định pháp lý. Ví dụ: Ngành dược phẩm có rào cản cao do yêu cầu cấp phép nghiêm ngặt.
  • Sức mạnh thương lượng của nhà cung cấp: Ảnh hưởng của nhà cung cấp đến chi phí và chất lượng. Ví dụ: Các nhà cung cấp linh kiện điện tử có thể tăng giá, ảnh hưởng đến doanh nghiệp sản xuất.
  • Sức mạnh thương lượng của khách hàng: Mức độ ảnh hưởng của khách hàng đến giá cả và chất lượng. Ví dụ: Người tiêu dùng có nhiều lựa chọn trong TMĐT, buộc doanh nghiệp phải cạnh tranh về giá.

Cách thực hiện:

  • Phân tích từng lực lượng cạnh tranh, đánh giá mức độ ảnh hưởng đến doanh nghiệp.
  • Sử dụng dữ liệu từ báo cáo ngành, khảo sát khách hàng, và phản hồi từ nhà cung cấp.
  • Xây dựng chiến lược để tận dụng cơ hội (như hợp tác với nhà cung cấp mạnh) và giảm thiểu rủi ro (như khác biệt hóa sản phẩm để tránh thay thế).

2.3. Cách đánh giá môi trường nội bộ

Môi trường nội bộ được đánh giá thông qua các mô hình như SWOT hoặc Chuỗi giá trị (Value Chain):

  • SWOT (Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats):
    • Strengths (Điểm mạnh): Các lợi thế nội tại, như công nghệ tiên tiến, đội ngũ nhân sự giỏi, hoặc thương hiệu mạnh. Ví dụ: VinFast có lợi thế về hỗ trợ tài chính từ Vingroup.
    • Weaknesses (Điểm yếu): Các hạn chế nội bộ, như chi phí vận hành cao hoặc thiếu nhân sự chuyên môn. Ví dụ: Nhiều doanh nghiệp nhỏ tại Việt Nam thiếu công nghệ AI.
    • Opportunities (Cơ hội): Các cơ hội từ thị trường hoặc chính sách. Ví dụ: Chính sách ưu đãi thuế cho doanh nghiệp xanh.
    • Threats (Thách thức): Các rủi ro từ thị trường hoặc đối thủ. Ví dụ: Hàng giả tràn lan làm giảm uy tín doanh nghiệp tử tế.
  • Chuỗi giá trị (Value Chain):
    • Phân tích các hoạt động chính (sản xuất, marketing, logistics) và hoạt động hỗ trợ (nhân sự, công nghệ, mua sắm) để xác định nơi tạo ra giá trị và nơi cần cải thiện.
    • Ví dụ: Alibaba sử dụng AI trong chuỗi cung ứng để giảm chi phí logistics, tăng hiệu quả giao hàng.

Cách thực hiện:

  • Thu thập dữ liệu nội bộ (báo cáo tài chính, khảo sát nhân viên, đánh giá quy trình).
  • Sử dụng ma trận SWOT để xác định điểm mạnh/yếu và cơ hội/thách thức.
  • Phân tích chuỗi giá trị để tối ưu hóa quy trình và giảm chi phí.

3. Tại sao phải đánh giá môi trường kinh doanh? Những lợi ích của việc này là gì?

Lý do cần đánh giá môi trường kinh doanh:

  • Hiểu bối cảnh thị trường: Đánh giá môi trường kinh doanh giúp doanh nghiệp nắm bắt các xu hướng, rủi ro, và cơ hội trong môi trường vĩ mô, ngành, và nội bộ.
  • Ra quyết định chiến lược: Cung cấp thông tin để xây dựng chiến lược phù hợp, như mở rộng thị trường, đầu tư công nghệ, hoặc cải thiện quy trình nội bộ.
  • Giảm thiểu rủi ro: Phát hiện sớm các mối đe dọa, như thay đổi chính sách, cạnh tranh mới, hoặc hàng giả, để có biện pháp ứng phó.
  • Tận dụng cơ hội: Nhận diện các cơ hội từ chính sách, công nghệ, hoặc nhu cầu thị trường để phát triển sản phẩm/dịch vụ mới.

Lợi ích của việc đánh giá môi trường kinh doanh:

  1. Tăng khả năng cạnh tranh:
    • Hiểu rõ đối thủ và ngành giúp doanh nghiệp tạo ra sự khác biệt. Ví dụ: Alibaba sử dụng AI để cá nhân hóa quảng cáo, vượt qua đối thủ trong TMĐT.
  2. Tối ưu hóa nguồn lực:
    • Phân tích nội bộ giúp doanh nghiệp phân bổ nguồn lực hiệu quả, như Alibaba giảm nhân sự trong quản lý gian hàng nhờ AI.
  3. Thu hút đầu tư:
    • Các nhà đầu tư ưu tiên doanh nghiệp có chiến lược rõ ràng và hiểu biết sâu sắc về môi trường kinh doanh. Ví dụ: Các công ty áp dụng ESG thu hút vốn từ quỹ đầu tư quốc tế.
  4. Đáp ứng kỳ vọng khách hàng:
    • Hiểu xu hướng xã hội và công nghệ giúp doanh nghiệp phát triển sản phẩm phù hợp. Ví dụ: Tencent tăng tỷ lệ nhấp chuột quảng cáo nhờ AI cá nhân hóa.
  5. Tuân thủ pháp luật và bền vững:
    • Đánh giá môi trường vĩ mô giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định (như Nghị định 155/2016/NĐ-CP) và đáp ứng yêu cầu về phát triển bền vững.

 

Đánh giá môi trường kinh doanh là bước quan trọng để doanh nghiệp hiểu rõ bối cảnh hoạt động, tận dụng cơ hội, và giảm thiểu rủi ro. Việc đánh giá giúp doanh nghiệp xây dựng chiến lược cạnh tranh, tối ưu hóa nguồn lực, và đáp ứng kỳ vọng của thị trường. 

Tác giả bài viết: BBT Vinastrategy.com tổng hợp

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây