VinaStrategy - Chiến Lược Doanh Nghiệp - Trang tin tổng hợp

https://vinastrategy.com

Văn hóa tiêu dùng địa phương yếu tố thành bại trong kinh doanh

Văn hóa tiêu dùng địa phương đã là cho Walmart thất bại tại Đức, mất cả tỷ USD, vậy bài học về văn hóa tiêu dùng địa phương ra sao trong khi doanh!
Văn hóa tiêu dùng địa phương yếu tố thành bại trong kinh doanh

Tìm hiểu Văn hóa tiêu dùng địa phương

Văn hóa tiêu dùng địa phương là tập hợp các giá trị, thói quen, hành vi, sở thích và kỳ vọng của người tiêu dùng tại một khu vực hoặc quốc gia cụ thể, được định hình bởi các yếu tố văn hóa, xã hội, kinh tế, và lịch sử của địa phương đó. Nó bao gồm cách người tiêu dùng lựa chọn, mua sắm, sử dụng sản phẩm/dịch vụ, cũng như thái độ của họ đối với các yếu tố như giá cả, chất lượng, thương hiệu, và trải nghiệm mua sắm.

Các đặc điểm chính của văn hóa tiêu dùng địa phương:

  1. Thói quen mua sắm: Ví dụ, người Đức trong trường hợp Walmart ưu tiên các cửa hàng nhỏ, chuyên biệt và chất lượng cao thay vì siêu thị lớn “cái gì cũng có”. Người Việt Nam thường ưa chuộng cửa hàng tiện lợi gần nhà hoặc chợ truyền thống.
  2. Sở thích sản phẩm/dịch vụ: Ví dụ, người Ấn Độ thích các món ăn chay (như McDonald’s đã điều chỉnh), hoặc người Nhật Bản ưu tiên sản phẩm nhỏ gọn phù hợp với không gian sống hạn chế (như IKEA đã làm).
  3. Kỳ vọng về trải nghiệm: Người tiêu dùng ở mỗi nơi có mong đợi khác nhau về dịch vụ, như người Đức coi trọng sự riêng tư và không thích nhân viên quá nhiệt tình, trong khi người Mỹ thường đánh giá cao sự thân thiện và hỗ trợ.
  4. Ảnh hưởng văn hóa và xã hội: Tín ngưỡng, truyền thống, và chuẩn mực xã hội ảnh hưởng lớn, ví dụ như người Trung Quốc thích các món ăn mang tính cộng đồng trong dịp lễ (như KFC tận dụng).
  5. Yếu tố kinh tế và pháp luật: Quy định địa phương (như luật cấm bán phá giá ở Đức) hoặc thu nhập bình quân ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng.

Phân tích về sự thất bại của Walmart tại Đức

Sự thất bại của Walmart, tập đoàn bán lẻ lớn nhất Mỹ, khi thâm nhập thị trường Đức từ năm 1997 đến 2006. Dù là một gã khổng lồ toàn cầu với kinh nghiệm tại nhiều quốc gia, Walmart đã phải rút khỏi Đức sau 9 năm thua lỗ liên tiếp, chịu thiệt hại ước tính 1 tỷ USD và trở thành bài học kinh điển về việc không hiểu văn hóa địa phương. Các nguyên nhân chính bao gồm:

  1. Không hiểu văn hóa giao tiếp và tiêu dùng Đức:
    • Walmart áp dụng phong cách phục vụ kiểu Mỹ, yêu cầu nhân viên chào hỏi, mỉm cười, và hỗ trợ khách hàng (như gói hàng, xách đồ) khi khách đến gần trong vòng 3 mét. Tuy nhiên, người Đức coi trọng sự riêng tư và không thoải mái với sự cởi mở này, thậm chí cảm thấy nhân viên Walmart “đáng sợ” hoặc như đang “tán tỉnh” họ.
    • Thói quen mua sắm của người Đức tập trung vào các cửa hàng chuyên biệt (quần áo, thực phẩm, phụ tùng) thay vì siêu thị lớn “cái gì cũng có” như mô hình của Walmart. Họ cũng ưu tiên chất lượng sản phẩm hơn các chương trình khuyến mãi, trái ngược với văn hóa tiêu dùng Mỹ.
  2. Xung đột văn hóa lao động:
    • Walmart yêu cầu nhân viên thực hiện các hoạt động như hô khẩu hiệu “Walmart! Walmart! Walmart!” và giãn cơ trước ca làm việc để tăng tinh thần đồng đội. Người Đức xem đây là hành động “ngu ngốc” và “đáng xấu hổ”, không phù hợp với văn hóa lao động kỷ luật, nghiêm túc, và đề cao quyền riêng tư.
    • Các chính sách như cấm nhân viên yêu nhau, yêu cầu theo dõi lẫn nhau để báo cáo sai phạm, và ép làm thêm giờ bị coi là vi phạm quyền riêng tư và văn hóa lao động Đức, vốn bảo vệ quyền lợi người lao động qua các công đoàn mạnh mẽ.
    • Walmart áp dụng mức lương thấp và đàn áp công đoàn, điều phổ biến ở Mỹ nhưng không thể chấp nhận được ở Đức, nơi công đoàn đóng vai trò quan trọng trong đàm phán lương và bảo vệ nhân viên.
  3. Chiến lược giá rẻ không hiệu quả:
    • Walmart dựa vào chiến lược giá rẻ bằng cách ép giá nhà cung ứng, một chiến thuật thành công ở Mỹ. Tuy nhiên, chính phủ Đức ban hành luật cấm bán phá giá, buộc Walmart phải nâng giá sản phẩm ngang bằng thị trường, làm mất lợi thế cạnh tranh.
    • Các đối thủ địa phương như Aldi và Lidl đã thống trị thị trường siêu thị giá rẻ với mô hình tối giản, tập trung vào thực phẩm tươi sống và hàng thiết yếu, khiến Walmart không thể cạnh tranh về giá cả hay sự quen thuộc với khách hàng Đức.
  4. Cạnh tranh và thị trường khó khăn:
    • Thị trường bán lẻ Đức chỉ tăng trưởng 0,3% mỗi năm, khiến cạnh tranh trở nên khốc liệt và không có chỗ cho sai lầm. Walmart không thể giành thị phần từ Aldi và Lidl, vốn đã xây dựng lòng tin với khách hàng địa phương.
    • Mô hình siêu thị lớn của Walmart không phù hợp với thói quen mua sắm tại các cửa hàng nhỏ, gần nhà của người Đức.

Hậu quả của việc không hiểu văn hóa tiêu dùng:

  • Walmart thua lỗ 200 triệu USD mỗi năm, tổng thiệt hại ước tính 1 tỷ USD khi rút lui vào năm 2006, bán 85 cửa hàng cho Metro AG.
  • Hình ảnh thương hiệu bị tổn hại nghiêm trọng, trở thành “trò cười” trong ngành bán lẻ và là bài học về sự thất bại khi không điều chỉnh mô hình kinh doanh theo văn hóa địa phương.

Rút ra bài học cay đắng từ văn hóa tiêu dùng:

  • Sự khác biệt văn hóa trong giao tiếp, lao động, và tiêu dùng là yếu tố then chốt quyết định thành bại của một tập đoàn đa quốc gia.
  • Các doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ lưỡng thị trường địa phương, từ thói quen mua sắm, quy định pháp luật, đến văn hóa lao động, để tránh áp dụng cứng nhắc các mô hình thành công ở quê nhà.

Các ví dụ về thành công/thất bại liên quan đến việc hiểu văn hóa địa phương:

  1. Thành công: KFC tại Trung Quốc – Điều chỉnh theo văn hóa ẩm thực
    • KFC (thuộc Yum! Brands) thâm nhập thị trường Trung Quốc từ năm 1987, đối mặt với thách thức về sự khác biệt văn hóa ẩm thực và cạnh tranh từ các chuỗi địa phương.
    • Chiến lược là KFC không chỉ giữ các món gà rán đặc trưng mà còn điều chỉnh thực đơn để phù hợp với khẩu vị Trung Quốc, như ra mắt các món như cơm gà, cháo, bánh bao nhân thịt, và trà sữa. Họ cũng thiết kế không gian nhà hàng phù hợp với văn hóa ăn uống gia đình và tổ chức các chương trình khuyến mãi theo dịp lễ truyền thống như Tết Nguyên Đán.
    • KFC trở thành chuỗi thức ăn nhanh lớn nhất tại Trung Quốc, với hơn 10.000 cửa hàng tính đến năm 2025, vượt xa các đối thủ như McDonald’s.
    • Việc linh hoạt điều chỉnh sản phẩm và chiến lược tiếp thị để phù hợp với văn hóa ẩm thực và thói quen tiêu dùng địa phương là chìa khóa để chiếm lĩnh thị trường.
  2. Thất bại của eBay tại Trung Quốc – Không hiểu văn hóa thương mại điện tử:
    • eBay tham gia thị trường Trung Quốc vào năm 2002, mua lại nền tảng EachNet để cạnh tranh trong lĩnh vực thương mại điện tử.
    • Nguyên nhân thất bại là eBay áp dụng mô hình đấu giá trực tuyến kiểu Mỹ, vốn không phù hợp với thói quen mua sắm của người Trung Quốc, những người thích giá cố định và giao dịch nhanh chóng. Đối thủ địa phương Taobao (thuộc Alibaba) cung cấp giao diện thân thiện, hỗ trợ trò chuyện trực tiếp với người bán, và miễn phí phí giao dịch, phù hợp hơn với văn hóa mua sắm trực tuyến tại Trung Quốc. eBay cũng không đầu tư đủ vào tiếp thị và không hiểu nhu cầu về dịch vụ khách hàng địa phương.
    • Hậu quả là eBay rút khỏi Trung Quốc vào năm 2006, nhường thị trường cho Taobao, chịu thiệt hại hàng trăm triệu USD.
    • Hiểu thói quen tiêu dùng trực tuyến và điều chỉnh mô hình kinh doanh để phù hợp với thị trường địa phương là yếu tố quan trọng trong thương mại điện tử.
  3. Thành công: IKEA tại Nhật Bản – Học hỏi từ thất bại để điều chỉnh văn hóa:
    • IKEA lần đầu thâm nhập Nhật Bản vào năm 1974 nhưng thất bại và rút lui vào năm 1986 do không hiểu văn hóa tiêu dùng Nhật. Họ quay lại thị trường này vào năm 2006 với chiến lược được điều chỉnh kỹ lưỡng.
    • Chiến lược lần quay lại là IKEA nghiên cứu sâu về thói quen tiêu dùng và không gian sống tại Nhật Bản, nơi phần lớn người dân sống trong căn hộ nhỏ. Họ điều chỉnh kích thước sản phẩm (như giường, sofa nhỏ gọn hơn), ra mắt các dòng sản phẩm phù hợp với phong cách tối giản Nhật Bản, và tổ chức các chiến dịch quảng cáo nhấn mạnh sự tiện lợi, giá rẻ. IKEA cũng xây dựng các cửa hàng lớn gần trung tâm thành phố, phù hợp với thói quen di chuyển bằng phương tiện công cộng.
    • IKEA trở thành một trong những thương hiệu nội thất phổ biến tại Nhật Bản, với hơn 10 cửa hàng và doanh thu ổn định.
    • Học hỏi từ thất bại trước đó và đầu tư vào nghiên cứu văn hóa địa phương giúp doanh nghiệp điều chỉnh chiến lược hiệu quả, biến thất bại thành thành công.

Thất bại của Walmart tại Đức là một bài học đắt giá về việc không hiểu văn hóa địa phương, từ giao tiếp, lao động, đến thói quen tiêu dùng và quy định pháp luật. Các yếu tố như phong cách phục vụ “thân thiện” kiểu Mỹ, chính sách quản lý nhân sự không phù hợp, và chiến lược giá rẻ bị giới hạn bởi luật pháp Đức đã khiến Walmart thua lỗ nặng nề và phải rút lui khỏi thị trường lỗ hàng tỷ đô la.

Tác giả bài viết: BBT Vinastrategy.com tổng hợp

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây