VinaStrategy - Chiến Lược Doanh Nghiệp - Trang tin tổng hợp

https://vinastrategy.com

Tìm hiểu các chỉ số đo lường trong doanh nghiệp

Chỉ số đo lường trong doanh nghiệp thường rất quan trọng, giúp cho lãnh đạo có thể cân đong đo đếm được hiệu quả kinh doanh. Nhưng việc hiểu và lựa chọn chỉ số nào cũng quan trọng không kém.
Chỉ số đo lường trong doanh nghiệp

KPI & OKR: Hai công cụ đo lường hiệu suất và sự khác biệt
1. KPI là gì?

  • KPI (Key Performance Indicator): Chỉ số đánh giá hiệu suất then chốt, đo lường mức độ đạt được mục tiêu hoạt động cụ thể của cá nhân, phòng ban hoặc tổ chức.
  • KPI trả lời câu hỏi: “Chúng ta đang tiến triển thế nào so với mục tiêu đã định?”
Nguồn gốc và sự ra đời:
  • Khái niệm KPI đã xuất hiện từ những năm 1950–1960, gắn liền với phong trào Quản trị theo mục tiêu (MBO – Management by Objectives) của Peter Drucker.
  • Đến những năm 1980, KPI được tiêu chuẩn hóa và áp dụng rộng rãi trong các hệ thống Balanced Scorecard (do Robert Kaplan & David Norton phát triển).
Tóm lại, KPI không phải một tiêu chuẩn do một tổ chức duy nhất ban hành, mà hình thành dần qua quá trình phát triển của khoa học quản trị.

2. OKR là gì?
  • OKR (Objectives and Key Results): Phương pháp quản trị mục tiêu và kết quả then chốt, giúp doanh nghiệp tập trung vào “Điều quan trọng nhất”.
  • OKR gồm 2 phần:
    • Objective: Mục tiêu truyền cảm hứng, mang tính định hướng.
    • Key Results: Các kết quả then chốt, cụ thể và đo lường được, để chứng minh mục tiêu đã đạt hay chưa.
Nguồn gốc và sự ra đời:
  • OKR được phát triển từ MBO (Management by Objectives) của Peter Drucker.
  • Năm 1970, Andy Grove (CEO của Intel) chính thức xây dựng khung OKR và áp dụng tại Intel.
  • Năm 1999, John Doerr (nhà đầu tư tại Kleiner Perkins) giới thiệu OKR cho Google. Kể từ đó, OKR lan tỏa rộng rãi tại các công ty công nghệ và startup toàn cầu.

3. So sánh KPI và OKR
 
Tiêu chí KPI OKR
Bản chất Chỉ số đo lường hiệu suất Hệ thống quản trị mục tiêu và kết quả
Mục đích Theo dõi hiệu quả hoạt động, đảm bảo vận hành ổn định Định hướng chiến lược, thúc đẩy đột phá
Đo lường Cụ thể, định lượng (doanh số, lợi nhuận, số khách hàng) Kết hợp định tính (Objective) và định lượng (Key Results)
Thời gian Thường là dài hạn, liên tục (theo tháng, quý, năm) Ngắn hạn, theo chu kỳ (quý hoặc nửa năm)
Mức độ tham vọng Thực tế, gắn với hiệu suất vận hành Thường cao, mang tính “stretch goals” (mục tiêu vươn xa)
Ứng dụng Phổ biến trong mọi loại hình doanh nghiệp Phù hợp với môi trường đổi mới, linh hoạt (công nghệ, startup)
Tóm lại: KPI là “công cụ quản lý vận hành”, còn OKR là “công cụ dẫn hướng và tạo đột phá”.

4. Các chỉ số đo lường tương tự khác
Ngoài KPI và OKR, còn nhiều khung đo lường hiệu suất:
  1. Balanced Scorecard (BSC)
    • Do Kaplan & Norton giới thiệu (1992).
    • Đo lường hiệu suất theo 4 khía cạnh: Tài chính, Khách hàng, Quy trình nội bộ, Học hỏi & Phát triển.
    • Cách dùng: Xây dựng chiến lược tổng thể, gắn KPI với 4 khía cạnh này để đảm bảo phát triển cân bằng.
  2. SMART Goals
    • Khung xây dựng mục tiêu theo 5 tiêu chí: Specific (cụ thể), Measurable (đo lường), Achievable (khả thi), Relevant (liên quan), Time-bound (có thời hạn).
    • Cách dùng: Làm chuẩn khi viết KPI hoặc Key Results trong OKR.
  3. MBO (Management by Objectives)
    • Peter Drucker (1954).
    • Quản lý bằng việc đặt mục tiêu rõ ràng và đo lường kết quả theo từng cá nhân, phòng ban.
    • Cách dùng: Phù hợp cho tổ chức muốn liên kết mục tiêu cá nhân với mục tiêu doanh nghiệp.
  4. North Star Metric (NSM)
    • Chỉ số cốt lõi phản ánh giá trị bền vững nhất mà doanh nghiệp mang lại cho khách hàng.
    • Ví dụ:
      • Facebook: Số người dùng hàng ngày.
      • Airbnb: Số đêm đặt phòng thành công.
    • Cách dùng: Startup nên xác định NSM để tập trung nguồn lực.

5. Tập đoàn áp dụng thành công
  • Intel: Nơi OKR ra đời và chứng minh hiệu quả trong việc mở rộng quy mô.
  • Google: Dùng OKR từ những ngày đầu, góp phần đưa Google thành gã khổng lồ công nghệ.
  • LinkedIn, Twitter, Spotify: Áp dụng OKR để duy trì tốc độ đổi mới.
  • Microsoft, Samsung, LG: Áp dụng KPI và BSC để quản lý hiệu suất hàng trăm nghìn nhân viên.
  • Amazon: Kết hợp KPI + NSM, luôn xoay quanh “trải nghiệm khách hàng” như một chỉ số Bắc Đẩu.
  • Unilever, Coca-Cola: Dùng KPI & BSC để cân bằng giữa tăng trưởng tài chính và trách nhiệm xã hội.

6. Hướng dẫn sử dụng trong doanh nghiệp
  • Nếu doanh nghiệp cần kiểm soát vận hành, đảm bảo ổn định → dùng KPI + BSC.
  • Nếu doanh nghiệp muốn tăng tốc, đổi mới, bứt phá → dùng OKR.
  • Nếu là startup → tập trung vào North Star Metric, sau đó mở rộng sang KPI và OKR.
  • Nếu là SME (doanh nghiệp vừa và nhỏ) → nên kết hợp KPI (ngắn hạn) với OKR (chiến lược trung hạn).
 
  • KPI và OKR không thay thế nhau, mà bổ sung cho nhau.
  • KPI giúp vận hành ổn định, OKR giúp đổi mới và vươn xa.
  • Các doanh nghiệp thành công nhất đều biết kết hợp linh hoạt nhiều công cụ đo lường – KPI, OKR, BSC, NSM – để vừa đảm bảo hiệu suất, vừa khuyến khích sáng tạo.

 
 

Tác giả bài viết: BBT Vinastrategy.com tổng hợp

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây