VinaStrategy - Chiến Lược Doanh Nghiệp - Trang tin tổng hợp

https://vinastrategy.com

Quản trị doanh nghiệp là gì?, liệu AI có thay đổi ngành quản trị!

Quản trị doanh nghiệp là cả một nghệ thuật không ai giống ai cả. Tuy nhiên sẽ có 1 số nguyên tắc chung và dựa vào đó để tùy biến. Thời đại AI quản trị cũng sẽ khác cần sự linh hoạt và xử lý thông tin nhanh.
Quản trị doanh nghiệp là gì? liệu AI có làm thay đổi ngành này!

Quản trị doanh nghiệp (Corporate Governance) là hệ thống các quy tắc, chính sách, quy trình và cơ chế được thiết lập để định hướng, quản lý và kiểm soát hoạt động của một doanh nghiệp nhằm đảm bảo lợi ích của các bên liên quan, bao gồm cổ đông, nhân viên, khách hàng, đối tác và cộng đồng. Quản trị doanh nghiệp tập trung vào việc:

  • Đảm bảo sự minh bạch, trách nhiệm giải trình và công bằng trong hoạt động doanh nghiệp.

  • Cân bằng lợi ích giữa các bên liên quan.
  • Đưa ra các quyết định chiến lược và giám sát hiệu quả hoạt động của ban lãnh đạo.

Cốt lõi của quản trị doanh nghiệp là xây dựng một cơ cấu quản lý hiệu quả, trong đó ban giám đốc, hội đồng quản trị, và các cơ quan kiểm soát phối hợp để đạt được mục tiêu dài hạn của tổ chức.

Lịch sử của ngành Quản trị doanh nghiệp: Quản trị doanh nghiệp đã phát triển qua nhiều giai đoạn, phản ánh sự thay đổi trong kinh tế, xã hội và công nghệ:

  1. Thời kỳ sơ khai (trước thế kỷ 19):
    • Quản trị doanh nghiệp xuất hiện dưới dạng các tổ chức kinh doanh nhỏ, chủ yếu là doanh nghiệp gia đình hoặc hợp tác xã. Các thương nhân thời kỳ này, như ở châu Âu trung cổ hay các thương hội ở Á Đông, quản lý dựa trên niềm tin cá nhân, quan hệ gia đình hoặc cộng đồng.
    • Không có cơ cấu quản trị chính thức; quyết định tập trung vào chủ sở hữu hoặc trưởng nhóm. Minh bạch và trách nhiệm giải trình gần như không tồn tại.
    • Các thương hội buôn bán đường dài ở châu Âu (Hanseatic League) hay các gia đình thương nhân ở Việt Nam thời phong kiến (như Liên Thành Thương Quán).
  2. Thời kỳ cách mạng công nghiệp (thế kỷ 19 - đầu thế kỷ 20):
    • Sự ra đời của các công ty cổ phần và sự phát triển của các tập đoàn lớn (như Standard Oil, Carnegie Steel) đòi hỏi cơ cấu quản trị phức tạp hơn.
    • Đặc điểm:
      • Xuất hiện hội đồng quản trị (Board of Directors) để đại diện cổ đông.
      • Các lý thuyết quản trị khoa học của Frederick Taylor (Scientific Management) nhấn mạnh hiệu quả lao động và tối ưu hóa quy trình.
      • Tuy nhiên, quản trị vẫn tập trung vào lợi ích cổ đông, ít chú ý đến các bên liên quan khác.
    • Sự kiện tiêu biểu: Vụ bê bối của công ty South Sea Company (1720) ở Anh, làm nổi bật nhu cầu về kiểm soát và minh bạch trong quản trị doanh nghiệp.
  3. Thời kỳ giữa thế kỷ 20 (1930-1980):
    • Sau cuộc Đại suy thoái (1929) và Thế chiến II, các quy định về quản trị doanh nghiệp được củng cố, đặc biệt tại Mỹ và châu Âu.
    • Đặc điểm:
      • Sự ra đời của các quy định pháp lý, như Đạo luật Chứng khoán 1934 tại Mỹ, yêu cầu công khai thông tin tài chính.
      • Lý thuyết quản trị hành vi của Elton Mayo nhấn mạnh vai trò của yếu tố con người trong quản trị.
      • Các tập đoàn lớn áp dụng mô hình quản trị phân cấp (decentralized management) để quản lý các đơn vị kinh doanh đa dạng.
    • Sự phát triển của General Motors dưới sự lãnh đạo của Alfred Sloan, với mô hình quản trị phân quyền, trở thành hình mẫu cho quản trị doanh nghiệp thời kỳ này.
  4. Thời kỳ hiện đại (1980-nay):
    • Toàn cầu hóa, công nghệ và áp lực từ các nhà đầu tư dẫn đến sự thay đổi trong quản trị doanh nghiệp.
    • Đặc điểm:
      • Nhấn mạnh vào minh bạch, trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR), và quản trị bền vững.
      • Sự ra đời của các chuẩn mực quốc tế như OECD Principles of Corporate Governance (1999).
      • Các vụ bê bối lớn (Enron 2001, WorldCom 2002) thúc đẩy các quy định chặt chẽ hơn, như Đạo luật Sarbanes-Oxley 2002 tại Mỹ.
      • Tăng cường vai trò của các bên liên quan ngoài cổ đông (nhân viên, khách hàng, cộng đồng).
    • Sự kiện tiêu biểu: Vụ bê bối Enron làm nổi bật tầm quan trọng của kiểm toán độc lập và trách nhiệm của hội đồng quản trị.

Các kỹ năng và tư duy cần thiết của nhà quản trị doanh nghiệp

Nhà quản trị doanh nghiệp cần sở hữu các kỹ năng và tư duy sau để điều hành hiệu quả trong môi trường hiện đại:

  1. Kỹ năng chuyên môn:
    • Tài chính và chiến lược: Hiểu báo cáo tài chính, quản lý ngân sách, lập kế hoạch chiến lược dài hạn.
    • Quản lý rủi ro: Đánh giá và giảm thiểu rủi ro tài chính, pháp lý, và vận hành.
    • Kiến thức pháp luật và quy định: Am hiểu các quy định về quản trị, thuế, và lao động.
  2. Kỹ năng lãnh đạo:
    • Tầm nhìn chiến lược: Xây dựng và truyền đạt tầm nhìn rõ ràng cho tổ chức.
    • Giao tiếp hiệu quả: Kết nối với nhân viên, cổ đông, và các bên liên quan.
    • Ra quyết định: Đưa ra quyết định nhanh chóng, dựa trên dữ liệu và phân tích.
  3. Kỹ năng mềm:
    • Quản lý con người: Khả năng thúc đẩy, truyền cảm hứng và giải quyết xung đột.
    • Thích nghi và đổi mới: Sẵn sàng thay đổi chiến lược trong môi trường cạnh tranh.
    • Đạo đức và trách nhiệm: Đảm bảo hành vi minh bạch, công bằng và có trách nhiệm với xã hội.
  4. Tư duy cần có:
    • Tư duy chiến lược: Nhìn xa, dự đoán xu hướng thị trường và công nghệ.
    • Tư duy toàn cầu: Hiểu bối cảnh toàn cầu hóa và sự khác biệt văn hóa.
    • Tư duy sáng tạo: Tìm kiếm giải pháp mới để giải quyết vấn đề phức tạp.

Thách thức của quản trị hiện đại so với quản trị truyền thống

Quản trị truyền thống (thế kỷ 19-20):

  • Tập trung vào tối ưu hóa sản xuất và lợi nhuận (theo mô hình Taylor).
  • Cơ cấu quản trị tập trung, ít tham gia của các bên liên quan ngoài cổ đông.
  • Quy trình đơn giản, ít phụ thuộc vào công nghệ.
  • Ít áp lực từ quy định pháp lý và trách nhiệm xã hội.

Quản trị hiện đại (thế kỷ 21):

  1. Toàn cầu hóa và cạnh tranh khốc liệt:
    • Các doanh nghiệp phải cạnh tranh trên quy mô toàn cầu, đối mặt với các đối thủ từ nhiều quốc gia.
    • Yêu cầu hiểu biết về văn hóa, pháp luật và thị trường quốc tế.
  2. Công nghệ và dữ liệu:
    • Quản trị hiện đại phụ thuộc vào dữ liệu lớn (big data), trí tuệ nhân tạo (AI), và tự động hóa để đưa ra quyết định.
    • Thách thức về an ninh mạng và bảo mật dữ liệu gia tăng.
  3. Trách nhiệm xã hội và bền vững:
    • Doanh nghiệp phải cân bằng lợi nhuận với trách nhiệm môi trường, xã hội (ESG - Environmental, Social, Governance).
    • Áp lực từ người tiêu dùng và nhà đầu tư về minh bạch và đạo đức kinh doanh.
  4. Tốc độ thay đổi:
    • Thị trường và công nghệ thay đổi nhanh chóng, đòi hỏi nhà quản trị phải thích nghi liên tục.
    • Chu kỳ đổi mới sản phẩm và dịch vụ ngắn hơn, đòi hỏi quyết định nhanh chóng.
  5. Đa dạng hóa lực lượng lao động:
    • Quản lý đội ngũ nhân viên đa dạng về văn hóa, thế hệ và kỳ vọng (như Gen Z đòi hỏi môi trường làm việc linh hoạt).

Quản trị hiện đại đòi hỏi sự linh hoạt, kiến thức đa ngành, và khả năng thích nghi với tốc độ thay đổi nhanh hơn so với quản trị truyền thống, vốn tập trung vào hiệu quả vận hành và kiểm soát nội bộ.

Vai trò của AI trong ngành quản trị doanh nghiệp: AI đang và sẽ thay đổi ngành quản trị doanh nghiệp như thế nào?

  1. Tác động tích cực của AI:
    • Ra quyết định dựa trên dữ liệu: AI phân tích dữ liệu lớn để dự đoán xu hướng thị trường, hành vi khách hàng, và tối ưu hóa chuỗi cung ứng. Ví dụ: Amazon sử dụng AI để tối ưu hóa kho hàng và gợi ý sản phẩm.
    • Tự động hóa quy trình: AI thay thế các công việc lặp lại (như kế toán, nhập liệu), giúp nhà quản trị tập trung vào chiến lược.
    • Cá nhân hóa khách hàng: AI hỗ trợ phân tích dữ liệu khách hàng để cung cấp sản phẩm/dịch vụ cá nhân hóa, tăng sự hài lòng.
    • Quản lý rủi ro: AI dự đoán rủi ro tài chính, gian lận, và an ninh mạng hiệu quả hơn.
    • Nâng cao hiệu quả quản trị nhân sự: AI hỗ trợ tuyển dụng, đánh giá hiệu suất, và quản lý trải nghiệm nhân viên.
  2. Thách thức của AI đối với quản trị:
    • Phụ thuộc vào công nghệ: Doanh nghiệp nhỏ có thể gặp khó khăn trong việc đầu tư vào AI do chi phí cao.
    • Mất việc làm: Tự động hóa có thể làm giảm việc làm, gây áp lực về trách nhiệm xã hội.
    • Vấn đề đạo đức: AI đặt ra câu hỏi về quyền riêng tư, thiên vị thuật toán, và trách nhiệm pháp lý khi xảy ra sai sót.
    • Thiếu yếu tố con người: AI không thể thay thế trực giác, cảm xúc, và khả năng lãnh đạo sáng tạo của con người trong các quyết định chiến lược phức tạp.
  3. AI có thay thế nhà quản trị không?
    • AI không thể thay thế hoàn toàn nhà quản trị, nhưng sẽ là công cụ hỗ trợ đắc lực. Nhà quản trị cần học cách tích hợp AI vào quy trình làm việc, đồng thời phát triển các kỹ năng mà AI không thể thay thế, như tư duy sáng tạo, lãnh đạo truyền cảm hứng, và quản lý xung đột.
    • Ví dụ: Các CEO như Satya Nadella (Microsoft) sử dụng AI để tối ưu hóa chiến lược nhưng vẫn dựa vào tầm nhìn cá nhân để định hướng công ty.

 

Quản trị khác quản lý như thế nào?

  • Quản trị (Governance):
    Là hệ thống các quy tắc, chính sách, quy trình và cơ chế để định hướng, kiểm soát và giám sát hoạt động của doanh nghiệp nhằm đảm bảo đạt được mục tiêu dài hạn và cân bằng lợi ích của các bên liên quan (cổ đông, nhân viên, khách hàng, cộng đồng). Quản trị tập trung vào chiến lược, giám sát và trách nhiệm giải trình.
    • Hội đồng quản trị (HĐQT) quyết định chiến lược phát triển 5 năm, đảm bảo tuân thủ pháp luật và minh bạch tài chính.
  • Quản lý (Management):
    Là quá trình tổ chức, điều hành và thực thi các hoạt động hàng ngày để đạt được mục tiêu do quản trị đặt ra. Quản lý tập trung vào triển khai, vận hành và hiệu quả ngắn hạn.
    • Giám đốc điều hành (CEO) hoặc các trưởng phòng tổ chức công việc, phân bổ nguồn lực và giám sát tiến độ dự án.

 

 

 

 

Quản trị doanh nghiệp đã tiến hóa từ mô hình tập trung vào sản xuất và lợi nhuận sang một hệ thống phức tạp, cân bằng lợi ích của nhiều bên liên quan trong bối cảnh toàn cầu hóa và công nghệ. Nhà quản trị hiện đại cần kết hợp kiến thức chuyên môn, kỹ năng lãnh đạo, và tư duy linh hoạt để đối mặt với các thách thức như cạnh tranh toàn cầu, công nghệ, và áp lực bền vững. AI đang cách mạng hóa quản trị bằng cách cung cấp dữ liệu, tự động hóa, và tối ưu hóa quyết định, nhưng không thể thay thế vai trò chiến lược và sáng tạo của con người. 

Tác giả bài viết: BBT Vinastrategy.com tổng hợp

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây