VinaStrategy - Chiến Lược Doanh Nghiệp - Trang tin tổng hợp

https://vinastrategy.com

eBay những nước đi khác biệt và sai lầm khi thay đổi mô hình dữ liệu

Không phải ông lớn nào cũng đều thành công trong suốt quá trình phát triển, eBay cũng không loại trừ, đã có những lúc quyết định đi theo mô hình dữ liệu của đối thủ mà đánh mất mình!
eBay những nước đi khác biệt và sai lầm khi thay đổi mô hình dữ liệu

1. Lịch sử phát triển và hình thành của eBay

  • Thành lập (1995): eBay được thành lập vào ngày 3/9/1995 bởi Pierre Omidyar tại San Jose, California, với tên gọi ban đầu là AuctionWeb. Đây là một nền tảng đấu giá trực tuyến, bắt đầu như một thí nghiệm để kiểm tra khả năng mua bán trực tuyến giữa các cá nhân. Giao dịch đầu tiên là một chiếc bút laser hỏng được bán với giá 14,83 USD.
  • Phát triển ban đầu (1996–1998):
    • Năm 1996, eBay chính thức trở thành công ty và bổ nhiệm Jeff Skoll làm chủ tịch đầu tiên. Nền tảng nhanh chóng thu hút người dùng nhờ tính dễ sử dụng và mô hình đấu giá độc đáo.
    • Năm 1997, AuctionWeb đổi tên thành eBay và đạt 2 triệu mặt hàng được liệt kê.
    • Năm 1998, eBay IPO trên sàn Nasdaq, huy động 63 triệu USD, với giá cổ phiếu ban đầu 18 USD tăng lên 53 USD trong ngày đầu giao dịch. Meg Whitman trở thành CEO, đưa eBay từ 30 nhân viên và doanh thu 4,7 triệu USD lên quy mô toàn cầu.
  • Mở rộng và mua lại (1999–2015):
    • eBay mở rộng quốc tế (Anh, Úc, Đức) và mua lại các công ty như PayPal (2002, 1,5 tỷ USD), Skype (2005, 2,6 tỷ USD), StubHub (2007), và GSI Commerce (2011) để tăng cường dịch vụ thanh toán, giao tiếp, và bán lẻ.
    • Năm 2000, eBay giới thiệu tính năng Buy It Now, cho phép mua hàng trực tiếp bên cạnh đấu giá, mở rộng mô hình kinh doanh.
  • Tách PayPal (2015): eBay tách PayPal thành công ty độc lập để tập trung vào thị trường cốt lõi và cải thiện chiến lược.
  • Đổi mới gần đây (2020–2025):
    • eBay tập trung vào các sản phẩm công nghệ cao (NFTs, AI), ra mắt công cụ “magical listings” sử dụng AI để hỗ trợ người bán (2023) và mở rộng dịch vụ xác thực (Authenticity Guarantee) cho đồng hồ, giày, và hàng xa xỉ.
    • Năm 2023, eBay có 132 triệu người mua hoạt động hàng năm và xử lý 73 tỷ USD giao dịch.

2. Lịch sử của người sáng lập eBay

  • Pierre Omidyar (sinh năm 1967, Paris, Pháp):
    • Là một lập trình viên máy tính gốc Iran, lớn lên tại Mỹ. Omidyar tốt nghiệp ngành khoa học máy tính tại Đại học Tufts và từng làm việc tại một công ty con của Apple. Ông cũng đồng sáng lập Ink Development, một công ty phát triển phần mềm, sau này trở thành nền tảng thương mại điện tử eShop và được Microsoft mua lại năm 1996.
    • Omidyar sáng lập eBay (AuctionWeb) vào năm 1995 với ý tưởng tạo ra một thị trường trực tuyến nơi mọi người có thể mua bán trực tiếp. Trái với truyền thuyết đô thị rằng eBay được tạo để bán bộ sưu tập kẹo Pez của vợ ông, thực tế Omidyar muốn thử nghiệm tiềm năng thương mại điện tử.
    • Sau IPO năm 1998, Omidyar trở thành tỷ phú. Ông rời vị trí chủ tịch hội đồng quản trị vào năm 2020, chuyển sang vai trò Director Emeritus. Tính đến 2019, tài sản của ông ước tính khoảng 13,1 tỷ USD.
    • Omidyar hiện tập trung vào hoạt động từ thiện qua Omidyar Network, đầu tư vào các dự án xã hội và công nghệ.

3. Mô hình kinh doanh của eBay khác gì so với Amazon?

  • Mô hình kinh doanh eBay:
    • Mô hình kinh doanh: Nền tảng C2C (consumer-to-consumer) và B2C (business-to-consumer), hoạt động như một chợ đấu giá trực tuyến và mua bán cố định giá. eBay không giữ hàng tồn kho mà chỉ kết nối người mua và người bán, thu phí giao dịch (final value fees, 10–12%) và phí niêm yết (sau 50 listings miễn phí mỗi tháng).
    • Đặc điểm chính:
      • Đấu giá và Buy It Now: Người bán có thể chọn đấu giá hoặc giá cố định, tập trung vào hàng độc đáo, đồ sưu tầm, hoặc hàng second-hand. 80% giao dịch hiện nay là giá cố định.
      • Không sở hữu hàng hóa: eBay chỉ cung cấp nền tảng, không kiểm soát chất lượng sản phẩm hay giao hàng.
      • Phí dịch vụ: Thu nhập từ phí giao dịch, quảng cáo, và các dịch vụ bổ sung như eBay Stores hoặc Managed Payments (2,9% phí xử lý thanh toán).
      • Cộng đồng và phản hồi: Hệ thống đánh giá người mua/người bán (Feedback Score) xây dựng niềm tin.
    • Lợi thế: Chi phí vận hành thấp, dễ mở rộng, phù hợp với hàng hóa độc đáo hoặc second-hand.
    • Hạn chế: Ít kiểm soát chất lượng sản phẩm, cạnh tranh từ Amazon, và rủi ro hàng giả.
  • Mô hình kinh doanh của Amazon:
    • Mô hình kinh doanh: Kết hợp B2C, B2B (business-to-business), và C2C, hoạt động như một nhà bán lẻ trực tuyến và nền tảng bên thứ ba. Amazon vừa bán sản phẩm của mình, vừa cho phép người bán bên thứ ba liệt kê hàng hóa, đồng thời cung cấp dịch vụ như Amazon Prime, AWS (dịch vụ đám mây), và logistics (FBA - Fulfilled by Amazon).
    • Đặc điểm chính:
      • Sở hữu hàng hóa và logistics: Amazon giữ kho, vận chuyển, và kiểm soát chất lượng thông qua FBA, đảm bảo giao hàng nhanh (Prime).
      • Đa dạng hóa doanh thu: Ngoài bán lẻ, Amazon kiếm tiền từ AWS, quảng cáo, và phí thuê bao (Prime). AWS đóng góp lớn vào lợi nhuận.
      • Hướng đến người mua: Amazon tập trung vào trải nghiệm khách hàng với giao hàng nhanh, giá cả cạnh tranh, và dịch vụ khách hàng mạnh mẽ.
    • Lợi thế: Quy mô lớn, dịch vụ logistics mạnh, và thương hiệu đáng tin cậy.
    • Hạn chế: Chi phí vận hành cao, phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng logistics.
  • So sánh chính:
    • Hàng hóa: eBay mạnh về đồ sưu tầm, second-hand; Amazon tập trung vào hàng mới, đa dạng ngành hàng.
    • Vai trò: eBay là trung gian thu phí, không giữ hàng; Amazon vừa là nhà bán lẻ vừa là nền tảng.
    • Khách hàng: eBay ưu tiên người bán (dễ dàng liệt kê sản phẩm); Amazon ưu tiên người mua (giao hàng nhanh, dịch vụ Prime).
    • Doanh thu: eBay phụ thuộc vào phí giao dịch; Amazon có nhiều nguồn (bán lẻ, AWS, Prime).

Đặc điểm

eBay

Amazon

Mô hình chính

Thị trường đấu giá (C2C, B2C): Chủ yếu kết nối người mua và người bán thông qua hình thức đấu giá. Cũng có tùy chọn "Buy It Now" (mua ngay) và "eBay Stores".

Nhà bán lẻ trực tuyến (B2C): Ban đầu là bán lẻ trực tiếp từ kho của Amazon. Sau này phát triển thêm mô hình Marketplace (bên thứ ba bán hàng).

Loại sản phẩm

Đa dạng từ cũ đến mới, hàng sưu tầm, đồ độc lạ, đồ đã qua sử dụng, và cả hàng hóa mới.

Chủ yếu là hàng mới, chất lượng được Amazon kiểm soát chặt chẽ hơn.

Quản lý hàng tồn kho & vận chuyển

Người bán tự quản lý và vận chuyển: eBay chỉ là nền tảng kết nối. Người bán tự đóng gói và gửi hàng đến người mua.

Amazon tự quản lý và vận chuyển (FBA - Fulfillment by Amazon) hoặc người bán tự vận chuyển: Amazon có hệ thống kho bãi và logistics khổng lồ, đảm bảo giao hàng nhanh chóng.

Chính sách giá

Giá cả linh hoạt, biến động theo quá trình đấu giá.

Giá cố định do người bán (hoặc Amazon) đặt ra.

Đối tượng khách hàng

Ưu tiên những người săn đồ độc lạ, đồ cổ, đồ sưu tầm, hoặc tìm kiếm món hời thông qua đấu giá.

Khách hàng chú trọng sự tiện lợi, tốc độ giao hàng, và chất lượng sản phẩm được đảm bảo.

Phí bán hàng

Có cấu trúc phí phức tạp hơn, bao gồm phí niêm yết và phí hoa hồng trên giá bán cuối cùng.

Có phí bán hàng chuyên nghiệp hàng tháng và phí giới thiệu (hoa hồng) trên mỗi mặt hàng bán được.
4. Khủng hoảng sau khi tách eBay và PayPal (2015)
 
  • Bối cảnh tách PayPal:
    • Năm 2014, eBay tuyên bố tách PayPal thành công ty độc lập, hoàn tất vào ngày 18/7/2015, theo yêu cầu của nhà đầu tư Carl Icahn để tập trung vào chiến lược cốt lõi. PayPal trở thành công ty thanh toán số hàng đầu, còn eBay quay lại tập trung vào thị trường đấu giá.
    • PayPal trước đó (2002–2015) là một phần quan trọng giúp eBay đảm bảo giao dịch an toàn và tăng trưởng người dùng.
  • Khủng hoảng của eBay sau khi tách:
    • Mất nguồn doanh thu lớn: PayPal đóng góp khoảng 50% doanh thu của eBay trước khi tách (2014: PayPal đạt 8 tỷ USD doanh thu, eBay marketplace 8,8 tỷ USD). Mất PayPal khiến doanh thu eBay giảm mạnh và tăng trưởng chậm lại.
    • Cạnh tranh gay gắt: eBay đối mặt với áp lực từ Amazon, Alibaba, và Walmart, vốn có logistics mạnh và trải nghiệm khách hàng tốt hơn. Thị phần eBay giảm khi Amazon chiếm khoảng 40% thị trường bán lẻ trực tuyến.
    • Mất lợi thế thanh toán: PayPal là công cụ thanh toán chính cho eBay. Sau khi tách, eBay chuyển sang dùng Adyen (2018) để quản lý thanh toán, nhưng chi phí cao hơn và tích hợp kém mượt mà hơn.
    • Suy giảm giá cổ phiếu: Cổ phiếu eBay giảm 6% sau thông báo bán eBay Enterprise (2015), một đơn vị hỗ trợ bán lẻ trực tuyến, với giá 925 triệu USD, thấp hơn nhiều so với giá mua 2,4 tỷ USD.
    • Thách thức chiến lược: eBay gặp khó trong việc xác định hướng đi, khi mô hình đấu giá mất dần sức hút và 80% giao dịch chuyển sang giá cố định.
  • Bỏ mô hình khác biệt, đi theo “dữ liệu block” của Amazon:
    • Mô hình khác biệt của eBay: Ban đầu, eBay nổi bật với đấu giá trực tuyến (C2C), tập trung vào hàng hóa độc đáo và trải nghiệm cộng đồng. Điều này khác với mô hình bán lẻ trực tuyến tập trung vào hàng mới và giao hàng nhanh của Amazon.
    • Đi theo Amazon: Sau khi tách PayPal, eBay chuyển hướng để cạnh tranh với Amazon:
      • Chuyển sang giá cố định: 80% giao dịch eBay hiện là “Buy It Now” thay vì đấu giá, tương tự mô hình bán lẻ của Amazon.
      • Tập trung vào B2C: eBay ưu tiên thu hút người bán chuyên nghiệp, cung cấp công cụ như eBay Stores và Authenticity Guarantee, học hỏi Amazon trong việc đảm bảo chất lượng sản phẩm.
      • Cải thiện logistics: eBay ra mắt Global Shipping Program (2012) và guaranteed delivery (2017), mô phỏng chiến lược giao hàng nhanh của Amazon, dù không sở hữu cơ sở hạ tầng logistics như Amazon FBA.
      • “Dữ liệu block” (giả thuyết): Cụm từ này có thể ám chỉ việc eBay sử dụng dữ liệu lớn (big data) và AI để cá nhân hóa trải nghiệm người dùng, tối ưu hóa danh sách sản phẩm, và tăng hiệu quả quảng cáo – một chiến lược mà Amazon đã áp dụng thành công. Ví dụ, công cụ “magical listings” của eBay (2023) dùng AI để tự động điền thông tin sản phẩm, tương tự cách Amazon tối ưu hóa danh sách hàng hóa.
    • eBay thiếu cơ sở hạ tầng logistics và nguồn lực như Amazon, khiến việc cạnh tranh trực tiếp khó khăn. Amazon có AWS và Prime, tạo lợi thế vượt trội.

5. Hiện nay eBay phát triển ra sao? Doanh thu và quy mô so với Amazon

  • Tình hình phát triển của eBay (2025):
    • Quy mô và hoạt động:
      • eBay có 132 triệu người mua hoạt động hàng năm và xử lý 73 tỷ USD giao dịch (GMV) trong năm 2023, với 48% đến từ Mỹ. Có hơn 1,7 tỷ danh sách sản phẩm tại bất kỳ thời điểm nào.
      • eBay tiếp tục đổi mới với các công nghệ như AI (magical listings) và NFTs, mở rộng dịch vụ xác thực cho đồng hồ, giày sneaker, và hàng xa xỉ để tăng độ tin cậy.
      • Công ty tập trung vào các thị trường ngách như đồ sưu tầm, hàng second-hand, và mở rộng các dịch vụ như eBay Classifieds và Managed Payments.
    • Doanh thu: eBay đạt 10,4 tỷ USD doanh thu trong năm 2022, với tỷ lệ lấy (take rate) là 13,81% trên tổng giá trị giao dịch. Doanh thu đến từ phí giao dịch, quảng cáo, và dịch vụ thanh toán.
    • Thách thức: eBay đối mặt với cạnh tranh từ Amazon, Alibaba, và Walmart, cùng với vấn đề hàng giả và bảo mật dữ liệu. Tuy nhiên, mô hình không giữ hàng tồn kho giúp eBay duy trì lợi nhuận cao (gross margin 75,7%).
    • Chiến lược tương lai: eBay đầu tư vào công nghệ (AI, blockchain), mua lại các công ty như KnownOrigin (NFT, 2022) và TCGplayer (2022) để củng cố thị trường ngách. Công ty cũng thực hiện chương trình mua lại cổ phiếu để tăng giá trị cổ đông.
  • So sánh với Amazon:
    • Quy mô:
      • Amazon: Có hơn 300 triệu người dùng hoạt động và xử lý hơn 2,5 nghìn tỷ USD GMV (ước tính 2023). Amazon thống trị với 40% thị phần bán lẻ trực tuyến, gấp đôi số lượt truy cập của eBay.
      • eBay: Quy mô nhỏ hơn nhiều, với 132 triệu người mua và 73 tỷ USD GMV, tập trung vào ngách đấu giá và hàng second-hand.
    • Doanh thu:
      • Amazon: Đạt 514 tỷ USD doanh thu trong năm 2022, tăng 9,3% so với 2021, nhờ bán lẻ, AWS, và Prime.
      • eBay: Doanh thu 10,4 tỷ USD, chỉ bằng 2% của Amazon, nhưng có tỷ suất lợi nhuận gộp cao hơn (75,7% so với 41,8% của Amazon) do không chi phí cho kho bãi và logistics.
    • Tăng trưởng:
      • Amazon: Tăng trưởng doanh thu trung bình 33,1% mỗi năm (2020–2022), nhờ đa dạng hóa (AWS, Prime, quảng cáo).
      • eBay: Tăng trưởng doanh thu trung bình 10,1% mỗi năm, chậm hơn do phụ thuộc vào phí giao dịch và cạnh tranh khốc liệt.
    • Thị phần và định vị:
      • Amazon thống trị bán lẻ trực tuyến với hệ sinh thái đa dạng (AWS, Prime, streaming), trong khi eBay tập trung vào thị trường ngách và không có khả năng cạnh tranh trực tiếp về quy mô.
      • eBay vẫn giữ vị thế trong đấu giá và hàng sưu tầm, nhưng thua xa Amazon về trải nghiệm khách hàng và logistics.

---------------------------------------------------------

  • Lịch sử eBay: Từ AuctionWeb (1995) đến gã khổng lồ thương mại điện tử với 132 triệu người dùng, eBay phát triển nhờ mô hình đấu giá và các thương vụ như PayPal. Pierre Omidyar, một lập trình viên tài năng, đã biến ý tưởng đơn giản thành nền tảng toàn cầu.
  • So sánh với Amazon: eBay là nền tảng trung gian (C2C/B2C) không giữ hàng, tập trung vào đấu giá và hàng ngách, trong khi Amazon là nhà bán lẻ và nền tảng đa dạng với logistics mạnh và nhiều nguồn doanh thu.
  • Khủng hoảng sau tách PayPal: eBay mất doanh thu lớn, tăng trưởng chậm, và chuyển hướng theo mô hình giá cố định và logistics của Amazon, nhưng thiếu cơ sở hạ tầng để cạnh tranh trực tiếp.
  • Hiện nay: eBay đạt doanh thu 10,4 tỷ USD (2022), quy mô nhỏ hơn nhiều so với Amazon (514 tỷ USD). eBay vẫn phát triển trong thị trường ngách, nhưng không thể sánh với Amazon về quy mô và tăng trưởng.

Tác giả bài viết: BBT Vinastrategy.com tổng hợp

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây