VinaStrategy - Chiến Lược Doanh Nghiệp - Trang tin tổng hợp

https://vinastrategy.com

Kinh doanh hệ thống: Bí quyết xây dựng hệ thống kinh doanh bền vững

Kinh doanh hệ thống ngày nay đang được ứng dụng nhiều, các hình thức kinh doanh hệ thống đa dạng nhưng làm sao để hệ thống thành công là cả một nghệ thuật, hãy cùng tìm hiểu.
Kinh doanh hệ thống xây dựng mô hình đội nhóm hiệu quả

Kinh doanh hệ thống thành công: Bí quyết xây dựng hệ thống kinh doanh bền vững

Kinh doanh hệ thống đang là xu hướng bùng nổ tại Việt Nam, từ các mô hình bán hàng đa cấp trước đây các nhà Khởi nghiệp đã linh hoạt điều chỉnh Mô hình kinh doanh để phù hợp. Từ những buổi Zoom hàng trăm, ngàn người, livestream chốt đơn liên tục, và khẩu hiệu “chiến tới cùng” từng là biểu tượng của sự sôi động. Tuy nhiên, không ít hệ thống, dù từng rực rỡ như pháo hoa, đã lụi tàn trong im lặng. Vậy làm thế nào để xây dựng một hệ thống kinh doanh không chỉ thành công mà còn bền vững? Kinh doanh hệ thống, phân phối sản phẩm dựa vào việc xây dựng hệ thống kinh doanh dựa trên đội nhóm làm thế nào để thành công, bài viết này sẽ tiết lộ các yếu tố cần thiết để kinh doanh hệ thống đạt hiệu quả, từ bài học thực tiễn đến các triết lý quản trị sâu sắc.
 

Phân biệt giữa Kinh doanh hệ thống và kinh doanh đa cấp

 

 

 

Tiêu chí

Kinh doanh hệ thống

Kinh doanh đa cấp

Định nghĩa

Mô hình kinh doanh dựa trên việc xây dựng một mạng lưới đội nhóm để phân phối sản phẩm, dịch vụ hoặc phát triển thương hiệu, nhấn mạnh vào văn hóa, tầm nhìn, và kỷ luật tổ chức.

Mô hình kinh doanh mà các thành viên kiếm thu nhập từ việc bán sản phẩm và tuyển dụng thành viên mới, với thu nhập phụ thuộc vào doanh số cá nhân và mạng lưới bên dưới.

Cách thức hoạt động

- Xây dựng đội nhóm với cấu trúc rõ ràng, có Leader dẫn dắt.
- Tập trung vào đào tạo, phát triển kỹ năng, và tạo động lực nội tại.
- Doanh thu từ bán sản phẩm/dịch vụ và giá trị gia tăng (như thương hiệu, hệ thống).

- Thành viên bán sản phẩm trực tiếp và tuyển dụng người mới để mở rộng mạng lưới.
- Thu nhập từ hoa hồng bán hàng và phần trăm doanh số của mạng lưới bên dưới.
- Thường có cấu trúc cấp bậc dựa trên số lượng tuyển dụng.

Mục tiêu chính

- Phát triển hệ thống bền vững dựa trên văn hóa, tầm nhìn, và giá trị cốt lõi.
- Tạo ra một đội ngũ tự vận hành, có khả năng mở rộng lâu dài.

- Tối đa hóa doanh số bán hàng và mở rộng mạng lưới thành viên.
- Tăng thu nhập cá nhân thông qua hoa hồng và thưởng từ mạng lưới.

Nguồn thu nhập

- Doanh thu từ bán sản phẩm/dịch vụ.
- Lợi nhuận từ giá trị thương hiệu, hệ thống đào tạo, hoặc các hoạt động hỗ trợ đội nhóm.
- Không phụ thuộc hoàn toàn vào tuyển dụng.

- Hoa hồng từ doanh số bán hàng cá nhân.
- Thưởng từ doanh số của mạng lưới bên dưới (downline).
- Thường có phần thưởng dựa trên số lượng thành viên tuyển dụng.

Đặc điểm nổi bật

- Nhấn mạnh văn hóa đội nhóm, kỷ luật hành động (Kaizen), và tầm nhìn dài hạn (Ikigai).
- Có thể áp dụng trong nhiều ngành: bán lẻ, công nghệ, giáo dục, khởi nghiệp.
- Tập trung vào phát triển cá nhân và kết nối đội nhóm.

- Tập trung vào mở rộng mạng lưới nhanh chóng để tăng doanh số.
- Thường gắn với các sản phẩm tiêu dùng như mỹ phẩm, thực phẩm chức năng (Amway, Oriflame).
- Có thể gặp rủi ro hình ảnh nếu tập trung quá vào tuyển dụng thay vì bán hàng.

Yêu cầu đối với Leader

- Cần kỹ năng lãnh đạo, truyền cảm hứng, và xây dựng văn hóa.
- Phải duy trì động lực đội nhóm thông qua đào tạo, tầm nhìn, và kỷ luật.
- Chịu trách nhiệm tái cấu trúc hệ thống khi cần.

- Cần kỹ năng bán hàng, tuyển dụng, và quản lý mạng lưới.
- Tập trung vào việc phát triển downline và đạt các cấp bậc trong hệ thống.
- Thường phụ thuộc vào kế hoạch hoa hồng của công ty.

Rủi ro

- Hệ thống có thể suy thoái nếu Leader mất tầm nhìn, thiếu kỷ luật, hoặc không duy trì văn hóa đội nhóm.
- Cần đầu tư thời gian và công sức để xây dựng hệ thống bền vững.

- Nguy cơ bị hiểu lầm là “bán hàng kim tự tháp” nếu tập trung quá vào tuyển dụng mà không bán sản phẩm.
- Rủi ro pháp lý nếu hoạt động không tuân thủ quy định (ở Việt Nam, kinh doanh đa cấp được quản lý bởi Nghị định 40/2018/NĐ-CP).

Tính pháp lý tại Việt Nam

- Không có quy định pháp lý cụ thể, nhưng cần tuân thủ luật thương mại và các quy định liên quan đến ngành nghề kinh doanh.
- Linh hoạt trong cách tổ chức, miễn là không vi phạm pháp luật.

- Được quản lý chặt chẽ theo Nghị định 40/2018/NĐ-CP, yêu cầu công ty đa cấp phải đăng ký với Bộ Công Thương.
- Cấm các hành vi như yêu cầu mua hàng để tham gia hoặc hứa hẹn lợi nhuận không thực tế.

Ví dụ tại Việt Nam

- Hệ thống kinh doanh của các công ty khởi nghiệp như Tiki (xây dựng đội ngũ bán hàng và đối tác logistics).
- Hệ thống đào tạo và phân phối của các thương hiệu nội địa như Trung Nguyên Legend (mạng lưới quán cà phê và đội ngũ bán hàng).

- Amway Việt Nam (bán thực phẩm chức năng, mỹ phẩm qua mạng lưới thành viên).
- Oriflame Việt Nam (phân phối mỹ phẩm qua các nhà phân phối cá nhân).

Tính bền vững

- Bền vững hơn nếu xây dựng trên văn hóa, kỷ luật, và giá trị cốt lõi.
- Phụ thuộc vào khả năng duy trì động lực và phát triển đội ngũ kế thừa.

- Có thể bền vững nếu tập trung vào bán sản phẩm chất lượng cao.
- Dễ suy thoái nếu chỉ dựa vào tuyển dụng hoặc thiếu sản phẩm cạnh tranh.

Phân tích sự khác biệt chính giữa hai mô hình kinh doanh

  1. Triết lý vận hành:

    • Kinh doanh hệ thống nhấn mạnh vào tầm nhìn và văn hóa, lấy đội nhóm làm trung tâm, với mục tiêu xây dựng một tổ chức tự vận hành và bền vững. Nó không nhất thiết phải dựa vào tuyển dụng liên tục.

    • Kinh doanh đa cấp tập trung vào doanh số và mở rộng mạng lưới, với thu nhập phụ thuộc nhiều vào hoa hồng từ downline và việc tuyển dụng thành viên mới.

  2. Phạm vi áp dụng:

    • Kinh doanh hệ thống có phạm vi rộng hơn, áp dụng được trong nhiều ngành như bán lẻ, công nghệ, giáo dục, hoặc khởi nghiệp. 

    • Kinh doanh đa cấp thường giới hạn trong các ngành hàng tiêu dùng nhanh, như mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, hoặc sản phẩm chăm sóc sức khỏe.

  3. Hình ảnh và nhận thức xã hội:

    • Kinh doanh hệ thống ít bị định kiến hơn, vì không nhất thiết liên quan đến mô hình đa cấp. Tuy nhiên, nó đòi hỏi Leader có kỹ năng lãnh đạo mạnh mẽ.

    • Kinh doanh đa cấp tại Việt Nam đôi khi bị hiểu lầm là “kim tự tháp” do một số công ty hoạt động không minh bạch, dù các công ty hợp pháp như Amway, Oriflame đã xây dựng uy tín.

  4. Yếu tố pháp lý:

    • Kinh doanh hệ thống không có quy định pháp lý riêng, nhưng cần tuân thủ các luật thương mại và ngành nghề.

    • Kinh doanh đa cấp chịu sự quản lý nghiêm ngặt tại Việt Nam, với các yêu cầu cụ thể về đăng ký, minh bạch hoa hồng, và cấm các hành vi lừa đảo.

 

Kinh doanh hệ thống: Sức mạnh và cạm bẫy

Kinh doanh hệ thống là mô hình dựa trên đội nhóm, trong đó một nhóm lãnh đạo (Leader) xây dựng mạng lưới thành viên để phân phối sản phẩm, dịch vụ, hoặc phát triển thương hiệu. Tuy nhiên, nhiều hệ thống thất bại vì thiếu chiến lược dài hạn, sự tự mãn sau thành công ban đầu, hoặc mất đi “ngọn lửa” nội lực.

Câu chuyện thực tế: Một Leader từng xây dựng hệ thống với doanh thu hàng tỷ đồng mỗi tháng, thu hút hàng trăm thành viên tham gia các buổi Zoom sôi động. Nhưng chỉ sau vài tháng, hệ thống bắt đầu rệu rã: các thành viên nhiệt huyết im lặng, nội dung truyền thông lặp lại, và không ai chủ động kèm cặp người mới. Dù doanh số vẫn có, hệ thống đã mất đi sức sống. Leader ấy nói: “Vẫn ổn mà, mỗi tháng vài tỷ.” Nhưng thực tế, hệ thống đang chết dần trong tiếng vỗ tay của quá khứ.

Một hệ thống không chết vì hết đơn hàng, mà chết vì hết “lửa” – tức là thiếu tầm nhìn, kỷ luật, và động lực nội tại. Thành công trong kinh doanh hệ thống đòi hỏi sự kết hợp giữa chiến lược, văn hóa, và sự kiên định.

Thử nhìn qua 10 dấu hiệu một hệ thống đang suy thoái

Để xây dựng một hệ thống thành công, trước tiên cần nhận diện các dấu hiệu suy thoái để kịp thời điều chỉnh. Dựa trên thực tiễn, dưới đây là 10 dấu hiệu một hệ thống đang “chết dần trong im lặng”:

  1. Thiếu sáng kiến từ Leader: Không còn Leader cấp trung chủ động phát biểu hay phản biện trong các cuộc họp.

  2. Thiếu động lực nội tại: Đội ngũ chỉ hành động khi có thưởng, không còn tự nguyện cống hiến.

  3. Sự im lặng của người nhiệt huyết: Những thành viên từng năng nổ bắt đầu rút lui hoặc không đóng góp ý kiến.

  4. Truyền thông nhạt nhòa: Nội dung marketing và đào tạo lặp lại, thiếu sáng tạo và cảm hứng.

  5. Tập trung sai mục tiêu: Nhóm chat chỉ đầy hóa đơn và doanh số, không có chiến lược hay định hướng dài hạn.

  6. Mất sức hút với người mới: Thành viên mới không cảm nhận được giá trị, nhanh chóng rời đi.

  7. Leader mất tầm nhìn: Không còn khả năng tạo ra nội dung truyền cảm hứng hoặc chia sẻ chiến lược mới.

  8. Thiếu người kế thừa: Không ai đặt câu hỏi “Làm sao để trở thành Leader?”, vì thiếu hình mẫu truyền cảm hứng.

  9. Phụ thuộc vào người đứng đầu: Mọi hoạt động, từ đào tạo đến kèm cặp, đều đổ dồn về Leader cao nhất.

  10. Mất hứng khởi: Leader không còn cảm thấy hào hứng khi làm việc với đội nhóm.

Doanh số là kết quả của quá khứ, nhưng sự mục ruỗng của hệ thống là tín hiệu của tương lai. Để tránh thất bại, cần xây dựng một hệ thống dựa trên kỷ luật, văn hóa, và động lực bền vững.

5 yếu tố cần thiết để kinh doanh hệ thống thành công: Dựa trên các bài học từ thực tiễn, dưới đây là 5 yếu tố cốt lõi để xây dựng một hệ thống kinh doanh hiệu quả, áp dụng từ các mô hình nhỏ đến các đế chế quy mô lớn tại Việt Nam.

1. Tầm nhìn rõ ràng: Một hệ thống không thể phát triển nếu thiếu mục đích rõ ràng. Tầm nhìn không chỉ là doanh số, mà là lý do khiến đội nhóm muốn “dậy mỗi sáng” để cống hiến.

  • Tạo giá trị chung: Hệ thống cần có sứ mệnh lớn hơn lợi nhuận, như “giúp 1.000 người đạt tự do tài chính” hoặc “mang sản phẩm chất lượng đến mọi gia đình Việt”.

  • Truyền cảm hứng liên tục: Leader phải dẫn dắt bằng câu chuyện, không chỉ bằng con số. 

Lấy ví dụ một hệ thống kinh doanh mỹ phẩm tại TP.HCM từng suy thoái vì chỉ tập trung vào doanh số. Khi Leader tái định vị hệ thống với sứ mệnh “giúp phụ nữ tự tin và độc lập tài chính”, đội nhóm tăng từ 50 lên 300 người trong một năm, với doanh thu tăng 200%. Bài học xây dựng một tầm nhìn mạnh mẽ, rõ ràng, và lặp lại nó trong mọi hoạt động. Tầm nhìn là ngọn lửa giữ hệ thống sống động.

2. Kỷ luật hành động (Tốt hơn 1% mỗi ngày): Nguyên tắc, kỷ luật không phải là kiểm soát, mà là khả năng làm đúng, làm đều, và làm lâu dài. Một hệ thống chỉ phát triển khi mỗi thành viên có thói quen hành động nhất quán.

Ứng dụng vào thực tế:

  • Checklist hành động: Mỗi thành viên, từ Leader đến người mới, cần có danh sách nhiệm vụ hàng ngày (gọi điện cho khách, học sản phẩm, chia sẻ nội dung).

  • Cải tiến liên tục: Áp dụng Kaizen bằng cách cải thiện quy trình 1% mỗi ngày, như tối ưu hóa cách tiếp cận khách hàng hoặc rút ngắn thời gian đào tạo.

  • Đo lường kết quả: Theo dõi KPI (chỉ số hiệu suất) như số lượng khách hàng mới, tỷ lệ giữ chân thành viên, hoặc doanh số cá nhân.

Kỷ luật hành động là nền tảng của sự phát triển. Không cần chiến dịch lớn, chỉ cần những bước nhỏ đều đặn để tạo ra kết quả lớn.

3. Tâm thế học hỏi (Tâm thế người mới): Một hệ thống ngừng tiến hóa khi Leader và thành viên nghĩ rằng “đã biết đủ”. Tâm thế luôn khuyến khích luôn học hỏi, bất kể cấp bậc.

  • Đào tạo liên tục: Tổ chức các khóa học về sản phẩm, kỹ năng bán hàng, và quản lý đội nhóm. Ví dụ, Oriflame Việt Nam tổ chức hội thảo hàng tháng để cập nhật kiến thức.

  • Khuyến khích phản biện: Tạo môi trường để thành viên đóng góp ý kiến, đặt câu hỏi, và đề xuất cải tiến.

  • Leader làm gương: Leader phải là người học đầu tiên, tham gia các khóa đào tạo quốc tế hoặc nghiên cứu thị trường mới.

Giữ tâm thế học hỏi để hệ thống luôn đổi mới. Leader học trước, đội nhóm sẽ học theo.

4. Cân bằng và phục hồi: Một hệ thống không thể chạy hết tốc lực mãi mãi. Biết dừng lại để tái cấu trúc, phục hồi, và chuẩn bị cho giai đoạn mới là yếu tố sống còn.

  • Biết nghỉ ngơi chiến lược: Tổ chức các buổi team-building hoặc nghỉ ngơi định kỳ để tái tạo năng lượng đội nhóm.

  • Tái cấu trúc định kỳ: Đánh giá hệ thống mỗi 6 tháng để loại bỏ các quy trình kém hiệu quả, bổ sung nhân sự mới, hoặc điều chỉnh chiến lược.

  • Quản lý cảm xúc: Tránh đốt cháy đội nhóm bằng các chiến dịch doanh số liên tục. Tạo không gian cho thành viên chia sẻ khó khăn.

Biết dừng đúng lúc để phục hồi và tái cấu trúc. Một hệ thống bền vững cần cân bằng giữa hiệu suất và sức khỏe tinh thần.

5. Xây dựng cốt lõi (Một vẻ đẹp trong sự không hoàn hảo): Một hệ thống không cần phải hào nhoáng, mà cần chân thật, sâu sắc, và gắn kết. Văn hóa nội bộ và mối quan hệ giữa các thành viên là nền tảng của sự bền vững.

  • Xây dựng văn hóa: Tạo các giá trị chung, như “trung thực, hỗ trợ, và phát triển”. Ví dụ, hệ thống Tupperware Việt Nam nhấn mạnh văn hóa “gia đình” để gắn kết thành viên.

  • Kết nối cá nhân: Khuyến khích Leader cấp trung kèm cặp người mới, tổ chức các buổi gặp mặt offline để xây dựng lòng tin.

  • Chấp nhận sai lầm (nếu có xảy ra): Tạo môi trường nơi sai lầm được coi là cơ hội học hỏi, không phải lý do để chỉ trích.

Xây dựng một hệ thống chân thật, gắn kết, và dựa trên giá trị cốt lõi. Văn hóa mạnh mẽ sẽ giữ đội nhóm ở lại ngay cả trong khó khăn.

Leader cấp trung là “xương sống” của bất kỳ hệ thống kinh doanh hệ thống nào. Khi bạn mất định hướng, hệ thống phía dưới sẽ tự tan rã, dù bề ngoài vẫn có doanh số. Dưới đây là 3 lời khuyên thiết thực:

  1. Dẫn dắt bằng tầm nhìn: Đừng chỉ truyền đạt doanh số, hãy truyền cảm hứng bằng sứ mệnh lớn hơn. Một Leader giỏi là người khiến đội nhóm muốn “chiến đấu” vì lý tưởng chung.

  2. Duy trì kỷ luật: Kỷ luật hành động hàng ngày là yếu tố quyết định sự sống còn của hệ thống. Hãy tạo thói quen cho bản thân và đội nhóm, từ việc gọi khách đến chia sẻ kiến thức.

  3. Xây dựng đội ngũ kế thừa: Một hệ thống bền vững cần nhiều Leader cấp trung, không chỉ một người đứng đầu. Hãy đào tạo và trao quyền để đội nhóm tự vận hành.

Và xây dựng hệ thống bền vững – Không chỉ là doanh số

Kinh doanh hệ thống tại Việt Nam đang là xu hướng mạnh mẽ, nhưng thành công không đến từ những chiến dịch hào nhoáng hay doanh số ngắn hạn. Một hệ thống bền vững được xây dựng trên tầm nhìn rõ ràng, kỷ luật hành động, tâm thế học hỏi, sự cân bằng, và văn hóa gắn kết. 

Một hệ thống kinh doanh thực phẩm chức năng tại Việt Nam từng gần sụp đổ vì thiếu định hướng. Leader quyết định áp dụng Kaizen, yêu cầu mỗi thành viên cải thiện 1% kỹ năng bán hàng mỗi ngày. Đồng thời, họ tổ chức các buổi chia sẻ tầm nhìn hàng tuần, nhấn mạnh sứ mệnh “giúp 10.000 gia đình sống khỏe mạnh”. Kết quả: hệ thống tăng từ 50 lên 1.000 thành viên, với doanh thu hàng tháng đạt hơn 20 tỷ VNĐ.

Bạn đang xây dựng hoặc tham gia một hệ thống kinh doanh? Hãy kiểm tra xem hệ thống của bạn có dấu hiệu suy thoái nào không. Bắt đầu từ hôm nay, áp dụng một trong 5 yếu tố trên – như tạo checklist hành động hoặc tổ chức buổi chia sẻ tầm nhìn. Thành công của hệ thống không đến từ may mắn, mà từ sự kiên định thực hiện những điều đúng đắn, ngày qua ngày.

Tóm lại: "Hệ thống kinh doanh thành công không phải là ngọn pháo hoa rực rỡ, mà là ngọn lửa cháy đều, bền bỉ, và lan tỏa qua nhiều thế hệ."

Tác giả bài viết: BBT Vinastrategy.com

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây