VinaStrategy - Chiến Lược Doanh Nghiệp - Trang tin tổng hợp

https://vinastrategy.com

Chuỗi cung ứng bền vững lại lại giá trị gì cho Doanh nghiệp!

Chuỗi cung ứng bền vững (Sustainable Supply Chain) là hệ thống quản lý chuỗi cung ứng tích hợp nhiều yếu tố từ xã hội đến môi trường, cộng đồng, một chuỗi cung ứng bền vững mang lại nhiều giá trị cho doanh nghiệp.
Chuỗi cung ứng bền vững lại lại giá trị gì

1. Chuỗi cung ứng bền vững là gì?

Chuỗi cung ứng bền vững (Sustainable Supply Chain) là hệ thống quản lý chuỗi cung ứng tích hợp các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị (ESG) nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, đảm bảo lợi ích cho con người và cộng đồng, đồng thời tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh. Theo định nghĩa, chuỗi cung ứng bền vững bao gồm các hoạt động từ tìm nguồn cung ứng nguyên liệu, sản xuất, phân phối, đến quản lý sản phẩm sau sử dụng, với mục tiêu cân bằng giữa lợi nhuận, con người và hành tinh.

Ba tiêu chí chính:

  • Tính tuần hoàn (Circularity): Tái sử dụng tối đa nguyên liệu thải để phục vụ sản xuất hoặc chuỗi cung ứng khác.
  • Lợi ích con người (Human Interests): Bảo đảm quyền lợi, an toàn và phúc lợi cho người lao động.
  • Lợi ích cộng đồng (Community Benefits): Tạo giá trị cho địa phương nơi diễn ra hoạt động sản xuất.

2. Lợi ích của chuỗi cung ứng bền vững

Chuỗi cung ứng bền vững mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh và hội nhập quốc tế:

Kiểm soát chi phí hiệu quả

  • Giảm chi phí vận hành: Ứng dụng công nghệ số và tối ưu hóa quy trình giúp giảm gần 7% chi phí vận hành chuỗi cung ứng.
  • Tối ưu hóa tài nguyên: Giảm lãng phí nguyên liệu, năng lượng và chi phí lưu kho thông qua quản lý tồn kho hiệu quả.
  • Lợi ích tài chính dài hạn: Sử dụng năng lượng tái tạo và quy trình sản xuất sạch giúp giảm chi phí phạt pháp lý và chi phí trách nhiệm xã hội.

Tăng giá trị thương hiệu

  • Xây dựng thương hiệu xanh: Người tiêu dùng hiện đại, đặc biệt là thế hệ trẻ, sẵn sàng trả nhiều hơn cho sản phẩm từ các công ty có chuỗi cung ứng bền vững (lên đến 88% khách hàng trung thành với thương hiệu có trách nhiệm xã hội).
  • Thu hút nhà đầu tư: Các nhà đầu tư ngày càng ưu tiên các doanh nghiệp có chính sách ESG rõ ràng, giúp tăng giá trị cổ phiếu và uy tín thương hiệu.

Tăng niềm tin với đối tác

  • Hợp tác bền chặt: Chuỗi cung ứng minh bạch và có trách nhiệm giúp xây dựng lòng tin với nhà cung cấp, đối tác và khách hàng.
  • Tiếp cận thị trường quốc tế: Các thị trường khó tính như EU yêu cầu tuân thủ tiêu chuẩn bền vững (EVFTA), và doanh nghiệp có chuỗi cung ứng bền vững sẽ dễ dàng đáp ứng các tiêu chuẩn này.

Giảm rủi ro

  • Khả năng phục hồi: Chuỗi cung ứng bền vững giúp doanh nghiệp ứng phó tốt hơn với các biến động như đứt gãy chuỗi cung ứng do COVID-19, biến đổi khí hậu, hay xung đột địa chính trị.
  • Giảm rủi ro pháp lý và danh tiếng: Tuân thủ các quy định môi trường và lao động giúp tránh các khoản phạt và khủng hoảng uy tín.

3. Thách thức khi triển khai chuỗi cung ứng bền vững

Dù mang lại nhiều lợi ích, việc triển khai chuỗi cung ứng bền vững đối mặt với nhiều thách thức:

  • Thiếu vốn đầu tư: Xây dựng cơ sở hạ tầng, công nghệ và quy trình bền vững đòi hỏi nguồn vốn lớn và thời gian thu hồi vốn dài.
  • Thiếu nhận thức và nhân lực: Nhiều doanh nghiệp thiếu kiến thức về ESG và nhân sự được đào tạo chuyên sâu về chuỗi cung ứng bền vững.
  • Phối hợp giữa các bên liên quan: Đạt được sự đồng thuận từ nhà cung cấp, đối tác và khách hàng là khó khăn, đặc biệt khi lợi ích ngắn hạn không rõ ràng.
  • Rủi ro từ thị trường toàn cầu: Cạnh tranh Mỹ-Trung, xung đột Nga-Ukraine, và các chính sách bảo hộ làm gián đoạn chuỗi cung ứng, ảnh hưởng đến khả năng triển khai bền vững.
  • Quản lý phức tạp: Chuỗi cung ứng toàn cầu với nhiều mắt xích dễ dẫn đến sai sót trong quản lý nguyên liệu, phân phối, hoặc tuân thủ tiêu chuẩn.

4. Các thành phần của chuỗi cung ứng bền vững: Chuỗi cung ứng bền vững bao gồm ba thành phần chính.

Chuỗi cung ứng xanh (Green Supply Chain)

  • Định nghĩa: Tích hợp yếu tố môi trường vào tất cả các giai đoạn của chuỗi cung ứng, từ thiết kế sản phẩm, lựa chọn nguyên liệu, sản xuất, đến phân phối và tái chế.
    • Ví dụ: Sử dụng năng lượng tái tạo, giảm phát thải khí nhà kính, và thay thế túi nilon bằng vật liệu thân thiện với môi trường.
  • Lợi ích: Giảm tác động môi trường, tiết kiệm chi phí, và đáp ứng yêu cầu của các thị trường quốc tế như EU.

Chuỗi cung ứng minh bạch (Transparent Supply Chain)

  • Định nghĩa: Đảm bảo mọi thông tin về nguồn gốc nguyên liệu, quy trình sản xuất và phân phối được công khai, dễ truy xuất.
  • Ví dụ: Sử dụng công nghệ blockchain để theo dõi nguồn gốc sản phẩm, như cách IKEA giám sát chuỗi cung ứng gỗ.
  • Lợi ích: Tăng lòng tin của khách hàng và đối tác, giảm rủi ro từ các nhà cung cấp thiếu đạo đức.

Chuỗi cung ứng tuần hoàn (Circular Supply Chain)

  • Định nghĩa: Tái sử dụng, tái chế và phục hồi nguyên liệu thải để giảm lãng phí và phụ thuộc vào tài nguyên không tái tạo.
  • Ví dụ: IKEA cam kết tái chế 100% sản phẩm và sử dụng năng lượng tái tạo trong chuỗi cung ứng.
  • Lợi ích: Giảm chi phí nguyên liệu, bảo vệ môi trường, và tạo ra giá trị lâu dài.

5. Công nghệ trong chuỗi cung ứng bền vững: Công nghệ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy chuỗi cung ứng bền vững

  • Trí tuệ nhân tạo (AI): Phân tích dữ liệu lớn để dự đoán nhu cầu, tối ưu hóa tồn kho, và giảm lãng phí. Ví dụ: AI giúp tối ưu lộ trình vận chuyển, giảm 15% lượng khí thải.
  • Internet vạn vật (IoT): Theo dõi thời gian thực các lô hàng, nhiệt độ kho, và hiệu suất thiếtრ

System: Ứng dụng tại Việt Nam: Các doanh nghiệp như Vinamilk đã sử dụng IoT để theo dõi nhiệt độ và độ ẩm trong vận chuyển sữa, đảm bảo chất lượng sản phẩm và giảm lãng phí do hư hỏng.
Blockchain: Tăng tính minh bạch bằng cách cung cấp dữ liệu truy xuất nguồn gốc cho các sản phẩm nông sản, ví dụ như truy xuất nguồn gốc cà phê hoặc thủy sản xuất khẩu.

​​​​Tự động hóa và robot hóa: Các nhà máy sản xuất (như Samsung Việt Nam) sử dụng robot để tối ưu hóa sản xuất, giảm chi phí lao động và tăng hiệu quả.
Công nghệ số: Giúp giảm 7-34% chi phí vận hành thông qua tối ưu hóa quy trình và phân tích dữ liệu.

6. Phương pháp để chuỗi cung ứng trở nên bền vững: Để xây dựng chuỗi cung ứng bền vững, doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp sau

  • Đánh giá và chọn lọc nhà cung cấp: Lựa chọn nhà cung cấp tuân thủ tiêu chuẩn ESG, ví dụ: yêu cầu chứng nhận môi trường hoặc lao động.
  • Thiết lập tiêu chuẩn bền vững: Áp dụng các quy định về sử dụng nguyên liệu tái tạo, giảm phát thải, và bảo vệ quyền lợi người lao động.
  • Hợp tác đa bên: Xây dựng quan hệ đối tác chặt chẽ với nhà cung cấp, khách hàng và bên thứ ba để chia sẻ thông tin và nguồn lực.
  • Ứng dụng công nghệ: Sử dụng AI, IoT, và blockchain để tối ưu hóa quy trình, tăng tính minh bạch và giảm lãng phí.
  • Giám sát và đánh giá: Xây dựng hệ thống giám sát hiệu quả để theo dõi tiến độ và cải thiện liên tục.
  • Truyền thông rõ ràng: Công khai các nỗ lực bền vững để xây dựng lòng tin và thu hút khách hàng.

7. Đánh giá hiện trạng và phát triển chuỗi cung ứng bền vững tại Việt Nam

  • Cơ hội: Việt Nam có vị trí địa lý thuận lợi, lực lượng lao động trẻ, và các hiệp định thương mại tự do (EVFTA, RCEP) tạo điều kiện thu hút đầu tư và chuyển giao công nghệ xanh.
  • Thách thức:
    • Gián đoạn chuỗi cung ứng do COVID-19, cạnh tranh Mỹ-Trung, và xung đột Nga-Ukraine.
    • Thiếu vốn và nhân lực chất lượng cao để triển khai công nghệ bền vững.
    • Hàng giả, kém chất lượng vẫn tồn tại, đặc biệt trên kênh thương mại điện tử, làm giảm uy tín của hàng Việt.
  • Chính sách hỗ trợ: Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị quyết 136/NQ-CP và Quyết định 889/QĐ-TTg, thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững, tập trung vào xanh hóa phân phối và tái chế.

Phát triển:

  • Đầu tư công nghệ: Các doanh nghiệp như FPT và Viettel đang ứng dụng AI và IoT để tối ưu hóa chuỗi cung ứng.
  • Hợp tác quốc tế: Các doanh nghiệp tận dụng EVFTA để đáp ứng tiêu chuẩn EU, ví dụ: xuất khẩu thủy sản và nông sản sạch.
  • Nâng cao nhận thức: Đào tạo nhân sự về ESG và quản lý chuỗi cung ứng bền vững thông qua các chương trình như của PACE Institute.

8. Ứng dụng AI trong chuỗi cung ứng: AI đang thay đổi cách quản lý chuỗi cung ứng tại Việt Nam và trên thế giới

  • Dự báo nhu cầu: AI phân tích dữ liệu lịch sử và xu hướng thị trường để dự đoán nhu cầu khách hàng, giúp giảm tồn kho dư thừa.
  • Tối ưu hóa vận chuyển: AI tối ưu lộ trình giao hàng, giảm chi phí nhiên liệu và phát thải. 
  • Quản lý tồn kho: AI giúp duy trì mức tồn kho tối thiểu, giảm chi phí lưu kho và đảm bảo chất lượng hàng hóa.
  • Tăng tính minh bạch: AI kết hợp blockchain để theo dõi nguồn gốc sản phẩm, ví dụ: truy xuất cà phê Đắk Lắk cho thị trường EU.
  • Phân tích rủi ro: AI phát hiện các vấn đề tiềm ẩn trong chuỗi cung ứng, như tắc nghẽn nguồn cung hoặc rủi ro chất lượng, giúp doanh nghiệp phản ứng nhanh.

Chuỗi cung ứng bền vững là xu hướng tất yếu để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế và áp lực từ biến đổi khí hậu. Các lợi ích như kiểm soát chi phí, tăng giá trị thương hiệu, xây dựng niềm tin và giảm rủi ro là động lực lớn, nhưng thách thức về vốn, nhân lực và phối hợp đòi hỏi chiến lược dài hạn. Với sự hỗ trợ từ chính phủ, công nghệ (AI, IoT, blockchain), và hợp tác quốc tế, doanh nghiệp Việt Nam có thể xây dựng chuỗi cung ứng xanh, minh bạch và tuần hoàn, đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững toàn cầu

Tác giả bài viết: BBT Vinastrategy.com tổng hợp

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây